"Því af öllum sögðum orðum eða rituðum,
"eru þau sorglegustu: "Það hefði geta orðið!'"
VELKOMIN
Á sólríkum degi í júní, 1949,
yfirgaf ungur maður dreifbýli Indiana á vit drauma sinni.
Hann var að vissu leyti yfirgefinn af móður sinni, Mildred,
sem dó þegar hann var níu ára
og af föður sínum, Winton, sem sendi hann frá sér til ættingja.
En tæpum fimm árum síðar myndi hann láta drauma sína rætast
og heimurinn myndi viðurkenna snilligáfu hans.
Þó hann hafi aðeins leikið í þremur kvikmyndum og ekki náð 25 ára aldri
þá áttu hans einstöku, hráu hæfileikar eftir að kasta honum út í frægðina
og gera hann að alþjóðlegu menningartákni.
Hann hét James Byron Dean.
Þegar James Dean ferðaðist 18 ára til Los Angeles
sneri hann aftur til borgarinnar þar sem hann eyddi æskunni,
til fjarlægs föður og þeirra listadrauma sem móðir hans hafði innrætt honum.
Hann vildi upplifa það sem hann kallaði "hæfileikaríkt líf" í skólaritgerð.
Hann vildi verða leikari.
Sjálfsöruggur, sérvitur og ótrúlega einbeittur
henti Dean sér út í nám í leiklist við Santa Monica-háskólann
og í UCLA.
Í desember, 1950, byrjaði Dean að fá
lítil hlutverk í sjónvarpi og kvikmyndum,
meðan hann lagði rækt við nýjan vinskap
sem myndi á endanum hjálpa frama hans.
Fyrsta atvikið í röð heppilegra atvika gerðist
þegar James Bellah, vinur Jimmys úr UCLA,
tók hann með sem aukaleikara fyrir þessa gosdrykkjaauglýsingu.
Sláumst í lið með Pepsí-genginu!
Þennan sama dag hitti Jimmy umboðsmanninn Ísabelle Draesemer,
sem var hrifin af unglegu útliti hans og samþykkti að vera umboðsmaður hans.
Framleiðendur auglýsingarinnar voru líka hrifnir
afalþýðlegu útliti hans og báðu Jimmy að mæta í myndverið
næsta dag til að taka upp aðra auglýsingu, þessa frægu Pepsi-auglýsingu.
Draesemer lét taka myndir af Jimmy. undirbjó áheyrnarpróf
og hvatti hann til að innrita sig í leiklistarnámskeið.
Fyrsta stóra sjónvarpshlutverk Deans
var í trúarþætti sem kallaðist Hill Number One
þar sem hann lék guðspjallamanninn Jóhannes.
Ekki eyddum við þremur árum í að fylgja húsbónda okkar
til þess eins að fara aftur á fiskveiðar.
Var það til þess sem húsbóndi vor sendi okkur til að lækna veika, kasta út illu?
Skömmu síðar fékk Draesemer hlutverk handa Dean
í þessum Trouble With Father þætti með Martin Milner.
Hún elskar mig, hún elskar mig ekki.
Hún elskar mig, hún elskar mig...
- Sæll, Drexel. - Sæll, Randy.
Hún elskar mig, hún elskar mig ekki.
- Hver elskar þig? - Hvað veit ég um það?
Ég vildi að einhver elskaði mig.
Það mun einhver gera. Það er alls konar kvenfólk í heiminum.
Sumarið 1951 vann Dean sem bílastæða vörður
á Bílastæði Teds, athvarfi fyrir atvinnulausa leikara við hlið CBS.
Morgun einn þegar Dean var að vinna hitti hann Rogers Brackett,
leikstjóra hinna vinsælu CBS-útvarpsþátta, Alias Jane Doe.
Brackett varð lærifaðir Jimmys, trúnaðarvinur hans
og arkítektinn að upphafi ferils hans.
Vegna vinskapar Rogers við leikstjórann Sam Fuller
fékk Dean í ágúst sitt fyrsta talhlutverk í kvikmynd,
stríðsmyndinni Fixed Bayonets.
Ég held ég heyri þá nálgast, liðsforingi.
Já, það er eitthvað fólk úti í ánni.
Varaðu við hættu.
- Gæti þetta verið varðflokkur? - Já. Þetta gætu líka verið kommúnistar.
Næst kynnti Brackett Jimmy fyrir Hal Walker
sem var að leikstýra Sailor Beware, mynd með Dean Martin og Jerry Lewis
og fékk honum hlutverk aðstoðarmanns boxara sem átti að keppa við Jerry Lewis.
- Þessi maður er atvinnumaður. - Ég get ekki keppt við atvinnumann.
Það væri óréttlátt, hann er vanur.
Heyrðu, komdu inn í búningsherbergi. Ég fékk hugmynd.
Greinaskil, gæsalappir.
"Hverjar eru staðreyndirnar?
"Rienzi fyllir kjörkassana."
Skömmu síðar útvegaði Draesemer Jimmy annað aukahlutverk
íDEADLINE - USA með Humphrey Bogarí.
Hlutverk hans var skorið niður í örlítinn myndblöndunarbút
sem sýnir hvernig dagblað verður til.
RIENZI HINN FYRSTI
Já, þetta er Jimmy að tala við Humphrey Bogart.
En smáhlutverk var ekki það sem hinn ungi, metnaðarfull leikari vildi.
Með leyfi Rogers ákvað Dean að fara til New York.
Þar kæmist Jimmy að því hvort leiklistaráhugi hans ætti rétt á sér.
Rétt áður en hann yfirgaf Los Angeles fékk Draesemer hlutverk handa Dean
í gamanmynd eftir Douglas Sirk, Has Anybody Seen My Gal?,
með Rock Hudson.
Jimmy fékk hlutverk sem oflátungur að panta gosdrykk af Charles Coburn.
Gamli, ég vil kakómalt. Mikið kakó, mikla mjólk,
fjórar skeiðar af kakói, tvær skeiðar af vanilluís,
eina saman við og aðra ofan á.
Á réttum tíma fór hinn 20 ára gamli James Dean frá Los Angeles til New York.
Á leiðinni heimsótti hann Rogers Brackett í Chicago.
Síðan heimsótti hann Marcus og Ortense Winslow,
frænku hans og frænda sem ólu hann upp
á sveitabýli í Fairmont, Indiana, frá níu ára aldri.
Jimmy kom til New York seint í október.
Hann kom sér fyrir á Iroquois-hótelinu á vestara 44. stræti
sem átti af og til eftir að verða heimili hans næstu árin
meðan hann eltist við drauma sína.
Dean fór að sækja Rehearsal-klúbbinn,
leiguhúsnæði fyrir efnilegar konur í skemmtanaiðnaði.
Eitt rigningarsíðdegi bað hann fallega, unga dömu að lána sér regnhlíf.
Elizabeth Sheridan, kölluð Dizzy, var dansari
og hún varð fyrsta ástin í hans unga lífi.
Sheridan horfði aðdáunaraugum á Dean fá hlutverk í sjónvarpi.
Hann fékk smáhlutverk án tals
í þessari CBS-uppfærslu Studio One
á Ten Thousand Horses Singing, með hinn unga John Forsythe í aðalhlutverki.
Verðið er 30 dalir.
Ég fæ alltaf tilboðsverð hjá hr. Hebert.
- Afsakið. Hr. Bascomb, góða kvöldið. - Gott kvöld.
- Er herbergið tilbúið? - Auðvitað, herra.
Ef við gætum fengið verðið...
Dean tókst að gera meira úr hlutverkinu.
Fyrst segir hann "Já" í móttökunni.
- Er allt tilbúið? - Já, herra.
- 1003 fyrir hr. Bascomb. - Já.
Síðan, í lyftunni, segir Jimmy lyftuverðinum á hvaða hæð skal halda.
Tíu.
Takið eftir viðbrögðum John Forsythe við Jimmy,
þar sem hann vissi fullvel að Jimmy ætti engan texta.
Munið að þetta var bein útsending.
Tveimur vikum síðar fékk Dean besta sjónvarpshlutverk sitt á árinu 1952
í þessari CBS-uppfærslu Lux Video Theater á The Foggy. Foggy Dew.
Þetta þögla myndefni er allt sem eftir er af framleiðslunni.
Hljóðrásin og upprunalega myndin eyðilögðust árið 1953.
Dean var farinn að vera mjög ánægður með sjálfan sig.
Hann hafði aðeins verið nokkra mánuði í New York
og var strax búinn að birtast í fjölmörgum sjónvarpsþáttum.
Hann var loksins farinn að passa inn í hraða og takt borgarinnar.
Nú fannst honum hann tilbúinn að reyna við mekka leikarans, Actors Studjo.
En eftir að hann kom til New York hélt hann áfram að slá því á frest
þar til hann kynntist óvænt ungri leikkonu í basli, Chris White.
Chris langaði líka að komast inn í þennan frábæra leiklistarskóla
og hafði skrifað frumlegan leikþátt sem hét Ripping Off Layers to Find Roots.
Eftir að hafa unnið saman að leikþættinum í sex vikur
fóru þau í áheyrnarprufu til lærimeistara leikara, Lee Strasberg.
Svo biðu þau.
Í millitíðinni tók Jimmy þátt í sinni annarri CBS-uppfærslu Studio One
á Abraham Lincoln,
byggðri á sannri sögu og með Robert Pastene í hlutverki Lincolns.
- Ert þú William Scott? - Já, herra.
Hershöfðinginn segir að þú farir fyrir herrétt.
Já, herra.
- Sofandi á verðinum. - Já, herra.
- Það er alvarlegt brot. - Ég veit, herra.
Hver var ástæðan?
Ég gat ekki haldið mér vakandi.
- Þú varst búinn að ganga langt. - 37 kílómetra, herra.
- Þú tókst tvær vaktir. - Já, herra.
- Hver fyrirskipaði það? - Ég bauðst til þess.
Af hverju?
Enoch White, hann var veikur
og við komum frá sama stað, herra.
Hvaða stað?
Vermont, herra.
Dean fór að sækja Riker's-kaffihúsið á 57. stræti,
annað athvarf atvinnulausra leikara.
Dean hafði hitt Martin Landau í opinni áheyrnarprufu,
með þeim tókst vinskapur
og þeir hittust þarna yfir kaffibolla til að ræða hlutverk sem í boði voru.
Í Hall of Fame í dag heiðrar Hallmark...
Dean kynntist líka Söruh Churchill leikkonu,
dóttur Winston Churchill, forsætisráðherra
en hún var kynnir í Hallmark Hall of Fame hjá NBC.
Í gegnum þann vinskap fékk Jimmy hlutverk á móti Cloris Leachman
í þessari uppfærslu á Forgotten Children.
Núna er ég með sérstaka tilkynningu.
Martha hefur lofað að fylgja mér Peachtree-kynningarballið.
Martha, það eru yndislegar fréttir.
Bradford, nú getið þið strákarnir farið og skotið ykkur,
þú hefur glatað Mörthu.
- Hvenær er brúðkaupið, frú? - Hvaða brúðkaup?
Wesley bauð mér á ballið og ég þáði boðið.
Þarf ég þá að giftast honum?
Auk þess verð ég ekki nógu lengi hér til að giftast.
Ekki hér? Hvert ferðu? Ertu ekki búin að vera nóg í burtu?
Þú hlýtur að vera hætt við New York.
Faðir þinn myndi snúa sér í gröfinni
ef hann vissi að hún væri að eyða aurum þar.
Ég ætla ekki að eyða peningum pabba. Ég ætla að vinna.
- Vinna? Við hvað? - Ég veit það ekki.
Kannski við að kenna eitthvað. Mig langar að gera gagn.
Ég er frelsuð kona.
Eina frelsaða konan sem ég hef þekkt bjó í hliðargötu í Memphis.
Það næsta sem gerðist breytti lífi Deans að eilífu.
Hann og Chris White fengu inngöngu í Actors Studio
og þar með varð Dean yngsti meðlimur þess.
Jimmy sendi hróðugur bréf heim til Marcus og Ortense
til að segja þeim frá afreki sínu.
Síðan kom Rogers Brackett í bæinn
og fyrir tilviljun kynnti hann Jimmy fyrir Lemuel Ayers
sem var að setja upp nýtt Broadway-leikrit sem hétSee The Jaguar.
Jimmy var valinn í hlutverkið úr yfir hundrað manna hópi.
Þetta varð frumraun hans á Broadway.
Hann fékk frábæra dóma en ekki leikritið.
Sýningum var hætt eftir aðeins fimm skipti.
Á sama tíma voru Jimmy og Liz Sheridan farin að fjarlægjast hvort annað.
Árið 1952 endaði því með sárum vonbrigðum.
GLEÐILEGT NÝTT ÁR
En 1953 byrjaði með hvelli.
Vegna frábærra dóma sem Dean fékk fyrirSee The Jaguar
átti hann eftir að koma fram í 16 sjónvarpsþáttum
næstu 12 mánuði.
Fyrst var það þessi einþáttungur
í uppfærslu Kate Smith's Talent Showcase á The Hound of Heaven.
Mótleikari hans var hinn þaulreyndi leikari John Carradine.
Ég er að leita að hr. Hyder Simpson
- og hundi að nafni Rip. - Það erum við, herra.
Mér datt það í hug.
Ef þið Rip eruð tilbúnir getum við eins farið að drattast af stað.
Drattast hvert?
Til himnaríkis, hr. Simpson.
Eins og ég sagði þessum náunga þá fer ég ekki fet inn í himnaríki án Rips.
Ekki fórstu að rífast við neinn þarna inni?
Náunginn þarna bak við hliðið vildi ekki hleypa Rip inn svo ég fór ekki inn.
Þetta væri hreinasta helvíti án Rips.
Það er ekki fjarri lagi, hr. Simpson.
Þetta er helvíti.
Himnaríki er aðeins neðar í götunni.
Af hverju laug náunginn svona að mér?
Þeir gefast aldrei upp.
Þeir reyna til þrautar að koma okkar fólki þarna inn.
Af hverju vildi hann ekki hleypa Rip inn?
Hann var hræddur um að Rip myndi vara þig við
og það hefði hann líka gert hefði hann fundið brennisteinsfnykinn.
Hr. Simpson, málið er að maður
getur gengið beint inn í helvíti með bæði augun opin.
En hunda geta ekki einu sinni djöflar platað.
Næstu fjórir þættir, tveir þættir afTreasury Men in Action
og sinn þátturinn hvor afYou Are There og Danger
eru einnig dæmi um eldri verkefni Jimmys
sem hafa aldrei fundist og munu sennilega aldrei sjást aftur.
Annað uppáhaldsaðsetur Deans
var Cromwell's Drugstore í WNBC-byggingunni á Rockefeller Plaza.
Hérna hitti hann Rod Steiger.
Tvíeykið lék saman í þætti af
Tales of Tomorrow sem hétThe Evil Within.
Steiger lék vísindamann sem vann að nýju sannleikslyfi.
Jimmy lék aðstoðarmann hans.
- Viltu prófa aftur? - Já, því ekki, prófum aftur.
- Veistu, ég held að kannski núna... - Nei, sættum okkur við það.
Þetta hefur tafið okkur um mánuði, ár og daga.
- Hringdirðu í mig í gærkvöldi? - Já.
Er það?
Já, eins og við ákváðum.
Skrýtið, vegna þess að Annie sagði að þú hefðir ekki hringt.
Hún hljómaði undarlega. Í uppnámi.
Eftir að hún braut tilraunaglösin...
Ég skil ekki.
Sjáðu til, Ralph,
Annie hefur aldrei logið að mér áður.
Kannski gleymdi hún því.
Kannski.
Þar sem Jimmy fékk nú nóga vinnu flutti hann inn í íbúð sína á vestara 68, stræti.
Hann skrifaði ungum frænda sínum, Marcus Winslow, Jr.,
til að fá teikningar frá honum til að lífga upp veggina.
Marcus var ánægður með bejönina og sendi honum mörg sín bestu verk
sem Jimmy þótti vænt um á þeim tíma.
Það var vísbending um hvert sjónvarpsþáttaleikur getur leitt mann
þegar Jimmy var beðinn um að fara í áheyrnarpróf fyrir hlutverk Curly
í kvikmyndauppfærslu Fred Zinnemanns á Oklahoma.
Zinnemann minntist seinna á að prufa Jimmys hefði verið tilkomumikil.
En hann fékk ekki hlutverkið og prufan var eyðilögð.
Afþrálátri elju hélt Dean áfram að bæta leikhæfileika sína
bæði á sviði og fyrir framan sjónvarpsmyndavélarnar.
Næst kom hann fram í NBC-uppfærslu Campbell Soundstage
á Something for an Empty Briefcase.
Sloan, ég kæri mig ekki lengur um þjófnaði þína, stóra eða smáa.
Dean var í hlutverki fyrrum fanga sem vildi hætta í glæpum
og mótleikarar hans voru Don Hammer og hinn þekkti Robert Middleton.
Stattu upp. Joseph.
Stattu upp. Joseph. Stattu upp.
Gott. Hvernig stendur á þessari ákvörðun þinni?
Kemur þér ekki við.
Joey, í guðanna bænum, segðu ekki meir.
Engar áhyggjur, foringi, þetta lagast.
En ég hef áhyggjur. Joseph er ungur og vitlaus.
Á ég að hafa áhyggjur áfram?
- Joseph! - Ég vil engin vandræði, Sloan!
En þú ert í vandræðum.
Eins og Mickey segir! Ég vil gera eitthvað nytsamlegt!
Nytsamlegt? Hvað gætirðu gert? Hvað kanntu að gera?
Ég læri eitthvað!
Eitthvað betra en að ræna hótelritara eða bensínstöðvar.
- Ertu hættur? - Jál!
Á hverju lifirðu á meðan þú lærir?
Hvernig borðarðu, hvernig borgarðu leigu?
Einmitt. Þú vinnur þetta litla verk með okkur
og svo getur þú gert það sem þú vilt.
Látið lítið fyrir þér fara meðan leit stendur,
eða kannski geturðu lært að gera eitthvað nytsamlegt
- á meðan þú ert í felum. - Ég vissi ekki að þú ættir þetta til.
Mjög gáfulegt.
Hvað segirðu, Joseph?
Viltu læra eitthvað "nytsamlegt" meðan á leit stendur?
- Af hverju færðu þér ekki annan mann? - Þú veist of mikið um mig.
Ég er enginn kjaftaskur, Sloan.
Ég vil hætta! Ég vil ekki gera þetta í kvöld eða nokkurn tímann!
Þessi skyndilega breyting. Það hlýtur að vera kona í spilinu.
Það grunaði mig. Hvað heitir hún?
Hvar býr hún?
Kannski getum við látið hana vita að þú ert ekki engill.
- Já, það væri auðvelt. - Sagðistu vera það?
Nei.
Ég sagði henni sannleikann.
Þú gætir ekki skilið það, er það nokkuð, Sloan?
Mánuði síðar tók Jimmy aftur þátt í CBS-uppfærslu Studio One
á Sentence To Death.
Jimmy lék ungling sem var ranglega sakaður um morð.
Morðið var framið, 22:10. Hvað varst þú að gera þá?
Þetta er í lagi, ég var þarna, niðri.
Þeir eru með sjónvarpsskjá. Hann er 16 tommur.
Ég var að horfa á box milli 22:00 og 23:00. Þar var fullt af fólki.
Talaðir þú við einhvern sérstakan?
Gamlan mann.
Já, hann var með hvítt yfirvaraskegg.
Góðlegur gamlingi.
Hann myndi muna eftir mér. Hann sagðist svo minnugur.
Hann myndi aldrei gleyma mér.
- Fékkstu heimilisfangið hans? - Nei.
Nafnið hans?
- Þetta er ófullnægjandi, Palica. - Hvað?
- Þú ert maðurinn. - Nei!
Svona, Palica, þú ert ekki manngerð sem er með vesen, er það?
- Nei, ég vil ekkert vesen. - Það er gáfulegt.
Viku síðar birtist Jimmy í CBS-þáttaröðinni Danger.
Þátturinn hét Death Is My Neighbor.
Í þetta skiptið lék Dean geðbilaðan húsvörð.
Heyrðu, J.B., glugginn er enn fastur og gaseldavélin virkar ekki enn.
Allt í lagi, ég segi hr. Timmons það.
Heyrðu, fyrst við erum að spjalla í vinsemd
- þá langar mig að segja þér eitt um hann. - Nú?
Hann er mjög fínn, gamall maður.
Er ekkert sem þú getur gert til að koma í veg fyrir að hann flytji?
Sjáðu til, J.B. Frændi þinn sagði að íbúðin sín væri eldgildra.
Leo frændi sagði að það væri bara afsökun
svo þú gætir flutt hingað.
J.B., látum bara frænda þinn um áhyggjurnar af þessu.
Svona nú. Ég verð að klæða mig því að...
Sjáumst kannski á morgun.
Þú ert fljót að skipta um umræðuefni.
Þú getur litið á þennan gamla mann þarna sem föður þinn
en hann er ekki faðir minn.
Svona, ljúflingur. Ég er orðin sein.
Hvað viltu gera?
- Viltu dansa meira? - Hættu þessu.
Næst lék Jimmy á móti John Kerr og Wendy Drew
í NBC-þáttaröðinni The Big Story
í þættinum Rex Newman, Joplin, Missouri.
Aftur lék Jimmy ungan bófa á flótta undan löggunni.
Ég vona að ekkert hafi komið fyrir hann.
Hvað eigum við að bíða lengi?
Við sögðum prestinum að við yrðum komin klukkan 17:00.
Við getum ekki farið án Howie.
Þú ættir kannski að lesa leyfisbréfið betur.
Ég og þú erum nefnd. Þar er hvergi minnst á Howie Madden.
Maður þarf svaramann. Ég sagði Howie að við myndum bíða.
Ætlar hann líka í brúðkaupsferðina?
- Heyrðu mig nú... - Nei. Heyrð þú mig.
Hvað heldurðu að ég hafi beðið lengi eftir þessum degi?
Þú og ég, gift.
Howie Madden passar ekki inn í þetta. Þetta er okkar dagur. Okkar.
Auðvitað, elskan. En Howie er vinur okkar.
Það væri rangt að leyfa honum ekki að vera svaramaður.
Við verðum að bíða.
Komiði sæl.
Ég vissi að þú kæmir. Ég vissi það.
- Hvernig gekk? - Vel. Eins og í sögu.
Náunginn sem þú hittir skipti um skoðun.
- Um hvað eruð þið að tala? - Julie, þú lítur vel út.
Sjáðu þessa brúði.
- Hafið þið verið að bralla eitthvað? - Við? Alls ekki.
Þetta er bara viðskiptasamningur, elskan.
Eigi ég að gifta ykkur, eftir hverju bíðum við?
- Ég næ í kápuna mína. - Ertu með hringinn, Todd?
Ég?
Mér fannst þú segja að þú kæmir með hann.
Það er rétt. Ég gleymdi því.
Við verðum bara að ná í hann.
Hvert?
Láttu mig sjá um það.
Herra og frú, eigum við að koma?
Áhugamál Jimmys voru margvísleg.
Listhneigð hans teygði sig í ýmsar áttir.
Hann var ákafur áhugamaður um nautaat og æfði sig tímum saman með skikkjuna.
TEIKNING JIMMYS AF NAUTABANA
Hann naut þess að teikna.
Hann naut þess að mála.
Og hann naut þess að yrkja ljóð.
Hann lék á bongótrommur og blokkflautu.
Hann lagði stund á nútímadans.
En leiklist var alltaf hans aðalástríða.
Jimmy birtist næst í CBS-uppfærslu Omnibus á Glory In the Flower,
leikriti eftir William Inge, sem skrifaði það með Dean í huga.
Mótleikarar hans voru goðsagnirnar Hume Cronyn og Jessica ÞTandy.
Heyrðu, Bronco!
Hvar fékkstu þessa flösku?
Bronco Evans, þú ert 17 ára. Þú mátt ekki drekka áfengi á barnum mínum.
Leyfið yrði tekið af mér á svipstundu.
Láttu mig í friði, Howie. Ég er ekki að ónáða neinn.
Hefur einhver ykkar hinna verið að drekka?
Svona, segið mér satt.
Já já, þau eru að segja satt.
- Þú ættir að skammast þín. - Ég vil ekki heyra þetta.
Í síðustu viku varstu tekinn
af lögreglunni fyrir að reykja marijúana.
- Hvað verður um þig, drengur? „Ég á eftir að spjara mig.
Þú þarft ekki að hafa áhyggjur af mér.
Ég get ekki leyft þér að vera hér ef þú drekkur.
Láttu mig hafa flöskuna og þá máttu...
- Ég tek ekki við skipunum frá þér! - Sjáðu nú til.
Einhvern daginn þarftu að taka við skipunum frá einhverjum.
Vertu ekki með þennan skæting, ribbaldi.
Þínir líkar eru með vesen hvar sem þeir koma.
Ekki, Buzz. Hann er bara strákur.
Rólegur, Buzz. Ég er ekki að pynta fólk.
Ég veit betur en þú hvernig á að fást við kauða.
Tíu dögum síðar, kom Jimmy fram
í þessari NBC-uppfærslu Kraft Television Theatre
á Keep Our Honor Bright. Eftir George Roy Hill.
Jimmy lék háskólanema sem olli hneykslan með því að svindla á prófi.
Það voru fleiri. Ég veit það voru fleiri. Þeir notuðu prófeintakið mitt.
Ekki mynduð þið reka okkur alla, er það?
Sjáðu til, Jim.
Ef fleiri svindluðu er rétt að þú segir okkur frá því.
Nei.
Nei, þið hafið þegar ákveðið að reka mig.
Ég skulda hvorki þér né heiðursnefndinni neitt.
Ef þið lofið að leyfa okkur öllum að taka prófið aftur
skal ég segja ykkur nöfnin.
Ég get ekki lofað því.
Við tökum ekki lokaákvörðun.
En við eigum að komast að hverjir svindlararnir eru.
Það er rétt, Matt.
Ég legg til að við samþykkjum skilyrðin ef við fáum nöfnin.
- Ég styð það. - Á móti?
Tillaga samþykkt. Hvað um nöfnin?
Fáum við að taka prófin aftur
og tækifæri til að útskrifast?
Þetta var meirihluti. Hættu nú að slóra.
Hvað segirðu, Matt?
Jim, við getum ekki lofað að þú verðir ekki rekinn.
Við mælum með því að ykkur verði leyft að taka prófin aftur. Annað ekki.
Hvað segirðu um það?
Tveimur dögum seinna kom Jimmy aftur fram í Campbell Soundstage-þáttaröðinni
í þættinum Life Sentence.
Þar lék hann á móti Georginu Johnson.
Þetta er álitin vera ein hans besta frammistaða í sjónvarpi.
Hann lék fanga sem dreymir dagdrauma um konu fangavarðarins
og vill að hún fari burt með honum.
Ég þekki þig ekki.
En þú kynnir þig fyrir mér
í veislu sem stendur yfir. Hérna.
Glös klingja og það er tónlist.
Og ég segi...
Sæl.
Ég hef séð þig áður.
Ég heiti Hank Braden.
Ég heiti Jean.
Sæl, Jean.
Fallegur dagur, ekki satt?
Ég er frú Jeffrey Wright!
- Sæl, Jean. - Viltu fara, vörðurinn kemur bráðum.
Eftir tvær vikur slepp ég út.
Ég ætla að taka þig með mér til stórborgar
og við eigum eftir að hafa það gott...
Allt í lagi.
Á aðeins 12 dögum í nóvember, 1952,
lék Jimmy þrjú erfið hlutverk.
Í NBC-uppfærslu Kraft Television Theatre
á A Long Time Till Dawn,
skrifaðri af Rod Serling, lék hann bitran fyrrum fanga.
Við ætluðum að opna bensínstöð
og ætluðum bæði að vinna þar.
Við myndum vinna vel saman.
Ég skrifaði henni að ég væri að sleppa. Ég skil þetta bara ekki, pápi.
Er svo erfitt að skilja það?
Þú giftist stúlku úr smábæ, flytur hana til New York,
skellir henni í lítið herbergi, ferð og lendir í vandræðum.
Ekki einu sinni eða tvisvar, heldur alltaf!
- Hversu mikið heldur þú að stúlka þoli? - Ég þoldi það, er það ekki?
Þoldi ég það ekki?
Svik og prettir, ég þoldi þá.
Já, pápi, þú býrð í frábærri borg. Það eru átta milljón manns
sem bíða í biðröð eftir að svíkja þig.
Þetta hélstu alltaf, Joey, en það var enginn á móti þér.
Þú varst á móti sjálfum þér.
Þú lést eins og ólmur fiskur í neti
þegar þú þurftir bara að vera þolinmóður og bíða.
Ég beið! Ég hreyfði mig varla í sex mánuði!
Og klefinn. Hann var 12 fermetrar, pápi.
Svo slepp ég út og uppgötva að konan mín er flúin.
Þetta er frábær borg, pápi. Alveg frábær.
Viku síðar lék Dean á móti Gene Lockhart
í uppfærslu Armstrong Circle Theatre á The Bells of Cockaigne.
Jimmy lék stritandi verkamann sem var að ala upp asmasjúkt barn.
Joey. Heyrðu, hvernig hefur strákurinn þinn það?
Hann er með asma, er það ekki? Hvernig heldurðu að hann hafi það?
Hvernig hefðir þú það ef þú værir með asma?
Ég var bara að spyrja kurteislega.
Konan mín og ég
vöktum með honum í alla nótt.
Hann lá bara og reyndi að ná andanum
og, þú veist, tók andköf. Ekkert hægt að gera.
Svarar þetta spurningu þinni?
Já, Joe, en má maður ekki bjóða örlitla samúð
- án þess að þú látir svona? - Takk fyrir samúðina, pápi.
Samúð borgar ekki lækniskostnað.
Á þakkargjörðardaginn, 1953,
þá sýndi Robert Montgomery Presents hjá NBC
þessa uppfærslu á Harvest.
Dean lék á máti leikaragoðsögnunum Dorothy Gish og Ed Begley
sveitastrák sem er óheppinn í ástum.
Þetta hlýtur að vera restin af nautakjötinu, ekki satt, Ellen?
Jú, það er næstum búið.
Næsta kalda dag verðum við að slátra geldu kvígunni.
Hún er orðin spikfeit. Það ætti að verða fyrsta flokks nautakjöt.
- Paul, er eitthvað að? - Það er í lagi með mig, mamma.
Ég er ekki svangur.
- Paul, hvert ertu að fara? - Út.
Ég ætla í bíó eða eitthvað.
En lánið lék við Jimmy.
Í sama mánuði fékk hann aftur hlutverk í Broadway-uppfærslu
á ögrandi leikverki André Gide, The Immoralist.
Mótleikarar hans voru Geraldine Page og Louis Jourdan
og hann lék spilltan og heillandi arabadreng.
Jimmy og Geraldine urðu strax nánir vinir.
Hið sama verður ekki sagt um Jourdan sem varð aldrei náinn Jimmy.
Frumsýningarkvöldið 8. febrúar bar upp á 23 ára afmæli Jimmys.
Þegar tjöldin féllu hneigði hver leikari sig.
Þegar röðin kom að Jimmy þá hnébeygði hann sig.
Áhorfendur voru hrifnir
en Daniel Mann leikstjóri
og hinn frægi framleiðandi, Billy Rose, voru bálreiðir.
Í fljótfærni sagði Jimmy upp með tveggja vikna fyrirvara.
Meðan tveggja vikna sýningarferli The Immoralist stóð yfir
fóru hlutirnir að gerast hratt fyrir Jimmy.
Fyrst hitti hann hinn annálaða ljósmyndara, Roy Schatt,
Jimmy varð vinur Schatts og nemandi hans í ljósmyndun
ásamt Martin Landau.
Á sama tíma var handritshófundurinn Paul Osborn að skrifa handrit
eftir skáldsögunni East of Eden eftir John Steinbeck.
Osborn og Elía Kazan, leikstjóri,
sáu frammistöðu Jimmys í The Immoralist
og vissu að þeir hefðu fundið hinn fullkomna Cal.
Kazan undirbjó röð prufutakna.
Í þeirri fyrstu var Abra leikin af Patriciu Smith
í atriði sem var á endanum klippt úr handritinu af ritskoðendum
sem voru hræddir við kynferðislegan undirtón.
Abra, ertu sofandi?
- Þetta er ég? - Hvað? Hver er þetta?
Þetta er ég, Cal. Ekki...
- Cal, þú ert bilaður. - Já.
Heyrðu, ég þarf að tala við þig. Ég er með þá.
- Hverja? - Sjáðu til.
Ég verð að segja þér. Ég er með 3000 dalina
og ég verð að gefa honum þá.
Klukkan hvað þarftu að mæta á spítalann í fyrramálið?
- 9:00. - Nei, bíddu.
Bíddu meðan ég fer í eitthvað.
Klukkan hvað ertu búin á spítalanum?
17:00.
Cal, þetta er hræðilegt.
Ég hefði getað lent í vitlausu húsi.
Í næstu prufu lék Joanne Woodward á máti Jimmy
og notast var við textann úr atriðinu fræga í parísarhjólinu.
Heldurðu að Aron elski mig í alvörunni?
Ertu rugluð? Auðvitað.
Ég veit það ekki.
Ég virðist missa hann á stundum...
Cal, má ég spyrja þig að svolitlu?
- Er þér sama? - Já, allt í lagi?
Sko, þegar þú...
Fólk segir að þú sért úti alla nóttina og...
Sko, þegar þú ferð út með þessum stúlkum,
stúlkunum sem elta þig á röndum,
eins og mexíkóska stúlkan,
af hverju ferðu út með þeim?
Elskarðu þær?
Eða er það af því að þú ert vondur?
Kazan prófaði að lokum Jimmy á máti Broadway-stjörnunni Julie Harris.
En aðaleigandi Warner Bros. Studio, Jack Warner,
fannst Harris of gömul í hlutverk Öþru.,
Kazan bað því vin sinn, Gjon Mili, frægan ljósmyndara tímaritsins Life,
að taka upp þessa þöglu prufu í lit, með engri sérstakri lýsingu eða förðun.
Þegar hann sá þessa prufu
samþykkti Jack Warner að Julie Harris yrði Abra.
Kaza var líka upptekinn við að fylla í hlutverk tvíburabróðurs Cals, Aron.
Þykist þú geta legið þarna og sagt mér að hann elski þig ekki?
Hunskastu af mér!
Ef þú heldur ekki kjafti þá lem ég þig í klessu.
Keppnin stóð á milli þessarar prufu Richard Davalos
og prufu annars leikara sem var að reyna að koma sér á framfæri, Paul Newman.
Hvað, hvað, hvað, hvað?
Horfið hingað. Sjáið. Og nú hingað. Getið þið horft beint á mig?
Þið báðir. Rétt yfir myndavélina. Horfið beint í hana.
- Meinarðu beint í fjandans linsuna? - Einmitt. Allt í lagi. Snúið svo hingað.
- Horfið á mig. Á hvorn annan. - Hann er fýldur...
Hvað finnst ykkur nú um hvorn annan?
Nei, við getum ekki birt þetta.
Haldið þið að stúlknaliðið falli fyrir ykkur?
Svarið mér. Haldið þið að stúlknaliðið falli fyrir ykkur?
Já, og allar sem vilja koma með. Allar sem vilja koma með.
Kazan valdi Davalos á endanum.
23. febrúar lék Dean í síðasta sinn í The Immoralist.
Þann 6. mars tilkynntu Warner Bros. opinberlega
að James Dean yrði í hlutverki Cals
í kvikmynd gerðri eftir skáldsögu John Steinbeck, East of Eden.
Þann 8. mars flaug Jimmy með Kazan í fyrsta sinn í flugvél
frá New York til Los Angeles.
Föt Jijmmys komust öll fyrir í litlum böggli sem bundið var um með snæri.
En hann sneri aftur til Los Angeles með stíl.
Hann flutti inn í íbúð á Warner Bros. svæðinu
sem hann deildi með Richard Davalos meðan á tökum East of Eden stóð.
Kazan setti Jimmy á próteinkúr og sendi hann til Palm Springs til að fá brúnku.
Ásamt öðrum leikurum
gekkst Jimmy undir búninga- förðunar- og ljósmyndaprufur.
Ein prufan var þetta atriði
sem var seinna endurskrifað og endursmíðað fyrir lokaútgáfu myndarinnar.
Byrja.
- Finnst þér þetta fallegt? - Já. Mjög fallegt, Cal.
- Ekki drekka meira vín, Cal. - Þetta er bara vín.
En þú hefur drukkið svo mikið af því.
Vín gerir manni ekkert.
Sagði Aron... Sagði Aron þér hver gjöfin hans væri?
Nei.
Í alvöru, Cal.
Þú trúir mér ekki.
Trúðu mér. Ég myndi segja þér það.
Ég ætla ekki að hafa áhyggjur af því.
Veistu hvað?
Ég er viss um að pabbi hefur ekki einu sinni hugmynd um að hann á afmæli.
Nei, sennilega ekki.
Ég get varla beðið eftir að sjá framan í hann. Getur þú beðið?
Ó, ég gleymdi. Ég var næstum búinn að gleyma því.
Hverju?
Pabbi er orðinn svo gamall
að ég kom ekki öllum kertunum á eina köku
þannig að ég er bara með þetta eina.
- Það er stórt. - Það er fallegt.
Loks
hófust tökur á East of Eden opinberlega
þann 27. maí, 1954.
Jimmy heimsótti Paul Newman þegar tökur voru komnar nokkrar vikur á leið
á upptökustað The Silver Chalice
þar sem hann var kynntur fyrir mótleikkonu Newmans,
hinni barnslega fögru, Pier Angeli.
Hún var falleg, hæfileikarík og eins og Jimmy
hafði hún misst foreldri, föður sinn, á unga aldri.
Stuttu seinna mátti sjá Jimmy og Pier saman hér og þar um borgina.
Ástarævintýri var í uppsiglingu.
Þó að fjölmiðlar Hollywood hafi verið ánægðir með sambandið
þá var ströng ítölsk móðir Pier það ekki.
Svo að elskendurnir fóru að hittast á laun.
Upptökusvæði East of Eden var Jokað.
Kazan vildi vernda Jimmy fyrir fjölmiðlum.
En það kom annars konar álag
þegar átrúnaðargoð Jimmys, Marlon Brando, mætti óvænt,
Jimmy svaraði djarflega í sömu mynt með því að heimsækja Brando
næsta dag á upptökustað sögulegu myndarinnar, Desirée.
Tökum á East of Eden /auk þann 9. ágúst,
Fregnir af frábærri frammistöðu Jimmys í myndinni
voru strax byrjaðar að kvisast út í skemmiíanaiðnaðinn.
Jimmy flutti aftur í íbúð sína á vestara 68. stræti
og fór að vinna aftur í sjónvarpi.
Honum líkaði betur við vini sína þar
og það samfélag sem New York hafði upp á að bjóða
með sín leikrit og sjónvarpshlutverk
heldur en einmanaleikann í Hollywood.
Fyrsta hlutverk hans eftir endurkomu hans til New York
var í WNBC-uppfærslu Philco Playhouse á Run Like a Thief.
Mótleikarar Jimmys voru Kurt Kasznar and Gusti Huber.
- Það er búið að leita í herberginu mínu. - Hverjir?
Löggurnar. Ég sagði þér að þeir væru hér.
Af hverju völdu þeir mig?
Hví sagðirðu mér það ekki? Leita þeir alls staðar?
- Ég veit það ekki. - Sástu þá?
Nei. Eftir vinnu fór ég í herbergi eins náungans
sem hafði sömu sögu að segja.
Ég trúði honum ekki og fór í mitt herbergi.
Þetta er ímyndun, Robbie.
Hví datt þeim í hug að leita hjá mér?
- Mér líkar ekki þetta vantraust... - Þetta er ímyndun.
Nei, því miður. Sjáið þið þetta skatthol?
Mitt er hérna. Ég þurrka ekki eins mikið af og þið
svo það er hægt að sjá hvert þeir færðu það.
Einhverjir háskólakrakkanna hafa verið að grínast í þér.
Viltu ekki bara gleyma þessu?
Ég get það ekki. Ég veit að þetta gerðist.
Þeir þekkja mig ekki núna. Ég er nýr hér.
Þeir byrja bráðum að spyrja mig fjölda spurninga.
Ég vil það ekki.
Þeir leituðu í þvottinum mínum. Í skápnum mínum.
Dyrnar voru opnar þegar ég kom.
Ég var að þrífa og ég veit að ég lokaði þeim.
Rúmið mitt? Ég kann að búa um rúmið mitt.
Þeir rusluðu því til.
Púðarnir mínir eru alltaf svona og svona hef ég...
Við mismunandi tækifæri hitti Jimmy vini sína á þessu kaffihúsi
á þaki Nútímalistasafnsins.
Þennan dag
átti tónskáldið Leonard Rosenmann afmæli
og í hópinn með Jimmy slógust Roy Schatt, Marty Landau,
Billy Gunn og Bob Heller.
Fáeinum vikum síðar var Pier Angeli komin í slúðurdálkana
erðuð við aðra menn.
Jimmy minntist á það við vin sinn að hann hefði áhyggjur af Pier:
"Þeir hafa áhrif á hana. Ég er að missa hana."
Dean sneri aftur til Hollywood.
Það var ólíkt honum en hann samþykkti með biturð að fara á skipulagt stefnumót
með hinni rísandi stjörnu, Terry Moore.
Þau fóru á frumsýningu myndarinnar Sabrina, 22, september.
Næsta morgun fór Jimmy á Googies,
kaffihús við hliðina á Schwab's Drugstore á Sunset Boulevard.
Hann hékk þar með vinum og reyndi að kæla vonbrigði sín.
Og síðan, kom Pier aftur til hans.
Þau voru viðstödd hátíðarfrumsýningu A Star is Born
og voru töfrandi ung og ástfangin.
Þau töluðu um hjónaband.
Jimmy bað hana að koma til New York með sér
svo þau gætu gift sig.
Pier svaraði að móðir sín myndi aldrei fallast á að þau færu.
Wokkrum dögum síðar, án nokkurrar viðvörunar,
tilkynnti Pier að hún væri trúlofuð söngvaranum Vic Damone.
Sagan segir að þegar Pier Angeli giftist Vic Damone
hafi Dean setið hinum megin götunnar,
dimmur og þunglyndur á mótorhjólinu sínu.
Þessi orðrómur er ósannur en það að missa Pier
gerði Jimmy óhuggandi, líkt og þegar hann missti móður sína.
Ást sem þessa myndi hann aldrei upplifa aftur.
Hann sökkti sér í það eina sem honum þótti líka vænt um,
vinnuna sína.
Og nú fékk hann eins mikla vinnu og hann vildi
og byrjaði á þessari CBS-uppfærslu General Electric Theater
ál'm a Fool.
Mótleikari hans var Natalie Wood
sem þremur mánuðum seinna yrði mátleikari hans
íRebel Without a Cause.
Sko, í næstu kappreiðum
þá er hestur sem heitir
About Ben Ahem.
Ef ég væri þið myndi ég ekki veðja krónu á hann í fyrstu umferð
því hann mun líklega hlaupa
eins og uxi með plóg.
Allavega, eftir þessa umferð þá myndi ég drífa mig þangað
og veðja duglega.
Þann 6. desember, 1954,
var forsýning á East of Eden og fregnirnar bárust.
James Dean var átrúlega hæfileikaríkur leikari.
Hann hafði farið fram úr kvikmyndaleik svo það var ekki lengur leikur,
það var hegðun og mjög persónuleg.
Markið hafði verið sett hærra.
Ég hefði átt að fara beint inn.
Ég hefði átt að fara beint inn og tala við hana.
Hann sagði: "Ekki ná í neinn annan."
Hann sagði: "Vert þú hjá mér
"og annastu mig."
Jimmy hélt áfram að hitta vini sína á Googies.
Einn morguninn spurði hann vin sinn, Jack Simmons,
hvort hann vildi í alvöru verða leikari.
Jack sagði já
svo að Jimmy stökk á mótorhjólið og Jack fylgdi honum
til heimilis Mort Abrahams framleiðanda.
Jimmy hafði skuldbundið sig að taka þátt
í CBS-uppfærslu General Electric Theater
á The Dark, Dark Hours
og hann sannfærði Abrahams um að fá Jack hlutverk.
Mótleikarar Jimmys voru Constance Ford
og verðandi forseti Bandaríkjanna, Ronald Reagan.
- Ert þú læknirinn? - Já.
Við lentum í slysi.
Komdu með hann inn.
- Læknirinn ætlar að líta á þetta. - Fyrirgefðu, Max.
- Segðu halló við lækninn, Peewee. - "Halló við lækninn."
Komdu með hann hingað.
Fyrirgefðu, varlega.
Ó nei, doksi.
Fjarlægðu kúluna og hættu að tala.
Ég er ekki skurðlæknir.
- Þá skaltu þykjast, pápi. - Hvað?
Gerðu eins vel og þú getur.
Skilurðu?
Ég get það ekki. Ég er einn. Einhver yrði að hjálpa.
Leiðinlegur er hann.
Heyrðu, Bud, kannski vill hann að fógetinn lýsi honum.
Ég get ekki gert þetta einn.
Þetta þarftu að gera einn, manni.
- Viltu að hann deyi? - Deyi?
Allt í lagi.
Bud hjálpar þér.
Ég verð að fylgjast með kauða.
- Ertu giftur, doksi? - Heyrðu mig nú...
Til hvers er eiginkona ef hún getur ekki gert gagn stundum?
Rólegir, strákar. Ekki ögra mér svona.
Náðu í konuna hans, Bud. Og flýttu þér.
Jimmy sneri aftur í íbúð sína í New York
og hélt áfram að nema hjá Roy Schatt.
Þegar þeir leituðu að góðum tökustöðum tók Jimmy myndir af Roy
eða Roy myndir af Jimmy.
Jimmy keypti 16 mm Bolex-myndavél
og hóf tilraunaljósmyndun
og notaði til þess gosbrunn í bakgarði Roys.
Síðan tók Roy röð andlitsmynda af Jimmy
sem nú eru kallaðar "Myndasyrpa í rifinni peysu",
Roy hélt partí á gamlárskvöld, 1954,
og bauð Jimmy, Marty Landau, Bob Heller,
Barböru Glenn, Billy Gunn og Tony Bay.
syni Nicholas Ray leikstjóra.
Enn í New York, kom Jimmy næst fram
í þessari ABC-uppfærslu US Steel Hour á The Thief.
Ég vil ekki tala um það.
Roy Schatt kom á æfingar
og tók þessar ljósmyndir yfir daginn.
Á meðal myndanna var þessi
sem fékk Jimmy til að segja: "Roy, sjáðu, Picasso!"
Þú ert að fara frá mér.
Já.
Ójá, ef hann vill að ég geri það.
Fernando, ég mun aldrei gleyma því sem þú hefur gert,
hvar sem ég fer, svo lengi sem ég lífi.
En þú ert að fara frá mér.
Það verður eins og önnur brúðkaupsferð.
Ég býst við að þið skemmtið ykkur vel.
Fernando, ekki vera mér reiður.
En þú ert að fara frá mér að eilífu.
Ég hef áhyggjur af þér.
Þú mátt ekki gera neitt heimskulegt.
Lofarðu því?
Veistu
hvað mér þykir vænt um þig?
Veistu það núna? Er það?
Þess vegna skaltu ekki hafa áhyggjur
vegna þess að ég get... Allt verður í lagi, ég lofa því.
Bless.
Ég verð að fara núna.
Maðurinn minn bíður.
Þennan sama dag tilkynntu Warner Bros.
að Dean hefði fengið hlutverk í sinni næstu kvikmynd.
Rebel Without a Cause.
Þegar hann kom aftur til Hollywood leigði Jimmy sér þægilega íbúð
á Sunset Plaza Drive, rétt fyrir ofan Sunset Boulevard
með sínar raðir af næturklúbbum.
Einn af uppáhaldsklúbbum hans var Ciro's
þar sem vinur hans Sammy Davis, Jr. tróð upp.
Jimmy var á áhorfendasvæðinu á síðustu sýningu Sammys
þann 26. janúar.
Meðan verið var að undirbúa Iokahandrit
Rebel Without a Cause
hóf leikstjórinn Nick Ray að lesa handritið með leikurunum
í svítu sinni á Chateau Marmont-hótelinu á Bungalow 2.
Og þar sem frumsýning East of Eden var að nálgast
voru auglýsingafjölmiðlar Warner Bros. byrjaðir sína herferð.
Dennis Stock, ljósmyndari hjá tímaritinu Life, vildi fá Jimmy í myndatöku.
Ákveðið var að þeir tveir færu á Fairmont-búgarðinn
til að taka myndir af heimaslóðum
og Jimmy fengi tækifæri til að heimsækja unga frænda sinn, Marcus, Jr.
Hvar sem hann var, þá hélt Jmmy alltaf sambandi við hinn unga Marcus
sem hafði alltaf litið upp til Jimmys eins og eldri bróður.
Svo var farið aftur til New York þar sem Dennis Stock fangaði
eina táknrænustu mynd sem til er af þessum unga leikara
á barmi frægðar
að rölta yfir Times Square í rigningunni.
Það var dæmigert fyrir Jimmy að vilja sleppa við fjölmiðlasirkusinn
og skaprauna stjórn Warner Bros.
með því að mæta ekki á heimsfrumsýningu East of Eden / Vew York.
Engu að síður átti East of Eden eftir að styrkja stöðu hans
sem rísandi stjörnu þegar hann sneri aftur til Hollywood.
Þegar hann kom aftur til Hollywood leyfði hann sér
að kaupa sinn fyrsta Porsche,
hvítan 356-Super Speedster-blæjubíl.
Hann gat ekki beðið með að prófa hann.
Snemma einn marsmorgun
keyrði Jimmy hratt niður Laurel Canyon-breiðstræti
á mótorhjóli sínu og fór yfir á rauðu við Sunset Boulevard
þar sem hann lenti næstum í árekstri við bíl
hins fræga ljósmyndara, Phil Stern.
Eftir ruddaleg orðaskipti af beggja hálfu
áttaði Jimmy sig á hver Phil var
og bauð honum í morgunverð á Schwab's Drugstore.
Áður en morgunverðurinn kláraðist
hafði Phil boðið Jimmy að koma með sér
á tökustað Guys and Dolls
þar sem Phil átti að taka myndir af Marlon Brando.
Meðan hann beið eftir Brando tók Phil
þessar frægu myndir af Jimmy.
meðal þeirra túlkun Jimmys á gamanleik,
harmleik,
og frumöskrinu.
PRUFUR KVIKMYNDAVERS WARNER BROS.
Þann 23. mars hóf Jimmy búningaprufur
fyrir Rebel Without a Cause.
Í prufunum voru líka fjölmargir leikarar sem reyndu sig við hlutverk Plato.
Meðal þeirra voru Gregory Marshall, Richard Beymer,
og Jack Simmons.
Jimmy herjaði á Nick Ray að fá Simmons hlutverkið.
Þó að Simmons hafi tapað hlutverkinu til Sal Mineo
þá fékk hann hlutverk Cookie í lokahlutverkavali myndarinnar.
Vinur hans sagði eitt sinn
að Jimmy þyrfti alltaf að vera bestur í öllu sem hann gerði.
Þann 26. mars skráði hann 356-Speedster bílinn sinn
í kappakstur í Palm Springs
og til mikillar furðu vann hann einn kappaksturinn
og varð annar í öðrum.
Hæfni Jimmys til að vingast við ljósmyndara
var engu lík.
Einn slíkur vinskapur þróaðist
þegar hinn heimsþekkti ljósmyndari, Sanford Roth
var ráðinn af Warner Bros. til að taka myndir af Dean
sem var nú orðinn mjög dýrmætur fyrir kvikmyndaverið.
Sanford bauð Jimmy heim til sín þennan dag
til að hitta konu sína, Beulah, og til að snæða kvöldverð.
Afleiðingin varð afrakstur sérstaks samstarfs
tveggja ólíkra listamanna
og einhverjar eftirtektarverðustu myndir
sem teknar hafa verið af James Dean.
Þann 28. mars hófust tökur á Rebel Without a Cause
í svarthvítu og fyrir breiðtjald.
En þegar Jack Warner frétti hversu vel East of Eden gekk
stöðvaði hann tökur og bað Nick Ray að byrja upp á nýtt
og í lit í þetta skiptið.
Ég vil engin vandræði.
Er það hnífaleikurinn, Buzz?
Slást ekki bara bófar með hnífum?
Hver er að slást?
Þetta eru ekki slagsmál. Þetta er prófraun,
og léttgeggjaður leikur.
- Já, einhver þarf að fá honum hníf. - Nei.
Fáið honum hníf. Taktu hann upp!
- Ég vil engin vandræði. - Taktu hann upp!
Nú þarftu að skilja reglurnar. Það er bannað að stinga...
Crunch.
Bara smávegis pot.
Hvað er að?
Eftir hverju ertu að bíða, nautabani? Ég hélt þú vildir smá fjör.
- Ertu heigull eða... - Ekki kalla mig þetta!
Heyrðu, 070...
George Stevens hafði byrjað forvinnslu Texas-sögu sinnar, Giant.
Metnaður Jimmys óx í samræmi við frægð hans.
Jafnvel meðan hann hélt áfram sökkva sér í vinnu sína við tökur á Rebel
þá var hann að fiska eftir hlutverki Jett Rink í næstu mynd Stevens.
Hann hafði lesið handritið og var byrjaður að hanga á skrifstofu Stevens
og á listadeild myndversins.
Stevens vildi Alan Ladd,
Warner Bros. vildi frekar Montgomery Clift.
Dean, sem átti minnstu möguleikana náði að lokum hlutverkinu.
Í millitíðinni jókst ástríða Jimmys fyrir kappakstri.
Þann 1. maí, skráði hann sig í sinn annan kappakstur
hjá Minter Field í Bakersfield, Kaliforníu,
og endaði í þriðja sæti þann daginn.
Í Hollywood hélt hann áfram að leika í sjónvarpi
en nú var frægð hans svo mikil
að hann var beðinn að vera með sérstaka kynningu
fyrir CBS-uppfærslu Schlitz Playhouse
á The Unlighted Road.
Halló, ég heiti James Dean.
Velkomin í Schlitz Playhouse of Stars.
Leikritið okkar segir söguna af ungum manni að nafni Jeffrey Latham
sem opnar dyrnar
að venjulegri, sakleysislegri vegamatstofu.
Ég heiti Deegen. Mike Deegen.
Ég heiti Jeff Latham.
Bíður þín einhver í Stanton?
Hvað sagðist þú hafa unnið lengi á matstofum?
Af og til í tvö ár.
Heyrðu, stráksi. Ég þarf aðstoð. Hvernig litist þér á vinnu hérna?
Full afgreiðslumannslaun. Matur eins og þú vilt.
Ef þú vilt spara leigu þá á ég ferðarúm í bakherberginu.
Er það samþykkt?
Allt í lagi.
Ég er með pappíra með mér. Ég er með lausnarbréf hersins.
Gleymdu því, stráksi. Ég fer eftir andlitunum.
Þú ert ráðinn.
Allt í lagi.
Á meðan Nick Ray var á kafi í tökum á Rebel
hafði George Stevens hafið framleiðslu á Giant
og skipulagt blaðamannafund til að kynna hlutverkaskipan.
Jimmy tók sér frí í síðustu tökuviku Rebel til þess að mæta.
Tökur á Giant hófust í myndveri Warner Bros. í Burbank
og síðan var upphafsatriðið tekið upp í Virginíu
á meðan Jimmy kláraði vinnu sína við Rebel.
Án vitundar Warner Bros.
hafði Jimmy skráð sig í kappakstur í Santa Barbara
en á leiðinni kom hann við í myndverinu
og lauk af skyldurækni prufutökum fyrir hár og förðun
komandi stórmyndar.
Hérna, stráksi.
Ég ætlaði ekki að vekja þig, vinur.
Þegar Jimmy kom til Santa Barbara undirbjó hann 356-Speedster bílinn sinn
fyrir fjórða kappaksturinn,
fyrir bíla með minni vélar en 1500 ce.
Á meðan hann beið eftir keppninni gekk hann um viðgerðasvæðið
og átti sín fyrstu kynni við Porsche Spyder.
Það var ást við fyrstu sýn.
Þó hann hafi byrjað í 18. sæti
var hann kominn upp í fjórða sæti þegar bíllinn hans braut stimpil
og hann varð að hætta.
George Stevens bannaði persónulega
allan frekari kappakstur fyrr en tökum á Giant væri lokið.
Í millitíðinni var framleiðsluhópur Giant kominn til Marfa, Texas
þar sem Dean myndi slást í hópinn þann 3. júní.
Hann hafði tekið með sér 16-mm Bolex-myndavélina sína
og þegar tökur hófust, hóf hann að taka myndir á bak við tjöldin.
Bob Hinkle, talþjálfari myndarinnar,
vann að því að gera frammistöðu Jimmys sem kúrekinn sem verður olíuauðjöfurinn
Jett Rink, ekta.
Bob kenndi honum margt um lifnaðarhætti vestursins
en mikilvægast var að hann kenndi honum hvernig ætti að fara laglega með reipi.
Veistu hvað, Bick?
Ég er ekki viss, en ég held að það geti verið
góð hugmynd að veðja á gömlu jörðina.
Hvað meinarðu?
Taka bara áhættuna.
Halda því sem hún gefur mér.
Ég er líka tilfinningasamur, Bick.
Ég held bara
að það sé réttast að taka áhættuna.
Ég veit að þessi jörð er ekki verðmæt
en einhvern daginn
gæti vel farið svo að ég girði í kringum hana
og kalli hana Litlu Reötu.
Þegar Jimmy eyddi ekki tímanum með Hinkle
var miklum tíma eytt í félagsskap mótleikara hans,
Elizabeth Taylor.
Má ég gefa þér persónulegt hrós?
Hvað er það?
Þú býrð til frábært te.
Já, ef nauðsyn krefur.
Viltu einn mola eða tvo?
Ég held ég vilji engan sykur.
Það er í lagi mín vegna.
Það er nú ekki sérlega gott, er það?
Jimmy og Liz mynduðu sterka og djúpa vináttu
á tökustað í Marfa, Texas.
Stundum fóru þau eftir amstur dagsins
niður að ánni til að kæla sig
eða þau sáust hanga í setustofu mótelsins eftir kvöldmatinn
eða sungu með gömlu sjálfspilandi píanói.
Eftir 43 daga og eftir að tökum var hætt í Marfa, þann 10. júlí,
fluttist framleiðslan aftur yfir til Burbank.
Jimmy varð tveimur dögum lengur til að taka upp innskotsmyndir
eins og fyrir olíuborpallsatriðið.
Þegar aftur til Hollywood var komið voru slúðurdálkarnir fullir af sögum
um Dean og nýju kærustuna, Ursulu Andress.
Þau sáust oft saman á einum af uppáhaldsveitingastöðum Jimmys
í Hollywood, Villa Capri.
Starfsfólk þessa næturstaðar í Hollywood
var nokkurs konar staðgengilsfjölskylda.
Yfirþjónninn, Niko Romanos, hjálpaði meira að segja við að finna nýtt heimili,
afskekktan stað í Sherman Oaks.
Enn á ný sótti Jimmy í hinn glæsta og eldri heim Hollywood.
Jimmy og Ursula mættu í veislu á Villa Capri
sem haldin var af Frank Sinatra fyrir eigandann, Patsy DAmore.
Aðrir gestir voru meðal annars Sammy Davis, Jr. og Milton Berle.
Jimmy hélt áfram að fara út með Ursulu. Þau sáust margoft hér og þar um bæinn.
Þann 29. ágúst, 1955,
mættu þau á sitt fyrsta Thalian-ball.
En hann gat ekki hætt kappakstri.
Þó að enn væri verið að kvikmynda Giant og kappakstursbannið væri enn í gildi
þá mætti hann samt 5. september, á mát frídags verkamanna
í Santa Barbara
og fékk vin sinn, Lou Bracker, til að keyra bílinn sinn.
Að morgni 17. september lauk Jimmy hlutverki sínu í Giant.
Fylkisstjóri,
veistu hvað þú getur gert?
Eftir hádegismatinn slóst hann í hóp með Gig Young
til að kvikmynda erindi til almennings um umferðaröryggi
fyrir umferðarlögreglu Kaliforníu.
Herrar mínir og frúr, James Dean.
- Sæll, Jimmy. - Sæll, Gig.
Við buðum Jimmy hingað í dag vegna þess að hann stundar kappakstur,
raunverulegan, ekki ofsaakstur.
Á meðan ég man er best að útskýra að Jimmy var að koma frá tökum á G/ant
og eins og sést leikur hann Texas-búa.
Talandi um kappakstur, hefur þú einhvern tímann keppt í spyrnu?
- Ertu að grínast í mér? - Mér datt í hug að spyrja.
Nei, það má segja að Jim keppi hefðbundið,
alvöru kappakstursbílar, alvöru brautir. Hvað kemst bíllinn hratt?
Í tímatöku kemst hann
á um 170 km hraða.
Þú hefur unnið nokkrar keppnir, er það ekki?
Eina eða tvær.
Hvar?
Mér gekk vel í Palm Springs.
Ég var fyrstur í Bakersfield.
Það er sennilega margt ungt fólk að horfa á þáttinn okkar núna
og svo þau hafi gagn af vil ég álit þitt
á hraðakstri á þjóðvegunum.
Er það góð hugmynd?
Þetta er góð spurning.
Ég var vanur að aka hratt og tók margar óþarfa áhættur
á þjóðvegunum.
Og ég byrjaði að keppa
og núna þegar ég ek á þjóðvegunum
þá fer ég sérstaklega varlega
því enginn veit hvað þeir eru að gera.
Það er ómögulegt að vita hverju ökumenn taka upp á.
Á kappakstursbraut er fullt af mönnum sem eyða tíma
í að þróa reglur og öryggisráðstafanir.
Og fyrir vikið er ég mjög varkár á þjóðveginum.
Ég hef ekki löngun
til hraðaksturs á þjóðvegum.
Fólk segir að kappakstur sé hættulegur
en ég tek miklu frekar áhættu á brautinni
en á þjóðvegunum.
Jæja, Gig. Ég held ég verði að fara.
Augnablik, Jimmy, ein spurning enn.
Ertu með eitthvað heilræði fyrir unga bílstjóra?
Farðu varlega í akstrinum. Þú gætir bjargað lífi mínu.
Fjórum dögum síðar fór Jimmy til Competition Motors
og skipti á 356-Speedster bílnum sínum
og glænýrri kerru, draumabílnum sínum,
hinum öfluga Porsche 550 Spyder.
Jimmy hafði hrifist af frammistöðu bílsins
þegar hann sá hann í Bakersfield í maí.
Að kvöldi 25. september héldu umboðsmenn hans honum veislu
á Chateau Marmont-hótelinu til að fagna nýja samningnum
við Warner Bros.
Hann átti að fá 100.000 dali á mynd
fyrir næstu 10 kvikmyndir.
Þetta var fyrsti milljón dala samningurinn í sögu Hollywood.
Svo var Rebel Without a Cause forsýnd í fyrsta sinn.
Áhorfendur trylltust, sagði vitni.
Dean fagnaði með Nick Ray og leikurunum á gamla aðsetrinu,
Googies.
Þann 29. september
hafði Jimmy skráð nýja Porsche-bílinn í komandi kappakstur
sem átti að halda í Salinas,
í Central Valley í Kaliforníu.
Að morgni 30. september, 1955,
þá festi hann Spyder-bílinn aftan í skutbílinn sinn
og dró hann til Competition Motors til að láta fínstilla hann.
Þar slógust í hópinn ljósmyndarinn Sanford Roth
og leikaravinur, Bill Hickman,
sem báðir voru honum samferða á ferð hans til Salinas.
Roth Wutherich, vélvirki Jimmys,
eyddi þremur stundum í að fínstilla kröftuga vélina
og koma fyrir öryggisbelti í ökumannssætinu.
Faðir Jimmys, Wynton og frændi hans, Charlie,
komu við til að óska honum góðs gengis.
Þeir fóru allir yfir götuna á Hollywood Ranch Market
til að fá sér kaffi og kleinuhringi
á meðan Roth fór heim til að skipta um föt,
Á leið sinni út úr Hollywood stoppaði Jimmy sex húsaröðum frá heimili sínu
til að setja bensín á bílinn.
Á síðustu stundu ákvað hinn 24 ára gamli James Byron Dean
að aka Spyder-bílnum sjálfur alla leið upp ströndina
til að venja vélina við.
Klukkan var 14:30 síðdegis.
Þeir lögðu af stað til Salinas.
HLIÐARVEGUR
Það hvílir enn mikill leyndardómur yfir 30. september, 1955,
og þau 50 ár sem liðin eru frá dauða hans hafa ekki máð ímynd hans
sem menningartákns.
Ímynd hans er einungis skærari.
James Dean er þekktur um heim allan
sem mjög hæfileikaríkur maður og það hefur varla verið leikari síðan
sem hefur ekki orðið fyrir áhrifum eða hvatningu af verkum hans.
Kvikmyndirnar hans þrjár eru enn sýndar um heim allan
og hæfileikar hans eru lofaðir og enduruppgötvaðir af nýjum kynslóðum.
Umkomulausi, ungi maðurinn frá dreifbýli Indiana
hefði aldrei getað ímyndað sér þvílíka arfleifð.
"Láttu þig dreyma eins og þú lifir að eilífu. Lifðu eins og þú deyir í dag."
Sjáumst.
Icelandic