Nawiedza te wody od 100 lat.
Titanic.
Po co wracać do Titanica? Co jeszcze zostało do zbadania?
Wszystko.
Nowa ekspedycja zbada statek jeszcze dokładniej.
Można odczuć ogrom tego statku.
Kamery 3D i nowoczesne sonary
dostarczają zaskakujących informacji.
W końcu możemy dokładnie zrozumieć,
jak zatonął Titanic.
Nigdy nie widziane fragmenty statku...
Technologia 3D uczyniła wrak rzeczywistym i namacalnym.
...I tysiące brakujących elementów.
To kapsuła czasu.
Wiesz, że dany obiekt był używany W roku 1912.
Najbardziej kosztowna eksploracja Titanica w historii...
W końcu zrozumiemy, co tu się vvydarzyło.
...dostarcza zaskakujące obrazy 3D.
Nadają one zadziwiający novvy vvymiar
historiom ocalałych
oraz ofiar katastrofy.
100 LAT TITANICA
Na środku Atlantyku,
cztery kilometry pod powierzchnią wody
znajduje się błotniste dno.
Niewiele jest tam ryb.
Jednak fragment tego dna jest jednym z najdogłębniej badanych
miejsc w oceanie.
To miejsce spoczynku Titanica.
W 1912 roku był to największy statek na świecie.
Miał długość 275 metrów
i był największym ruchomym obiektem zbudowanym przez człowieka.
Budowniczowie i ocaleli z katastrofy
opowiadają o legendarnym Titanicu
w swoich listach, pamiętnikach i zeznaniach.
Opisy te są tak samo ważne dla zrozumienia Titanica,
jak jego szczątki spoczywające na dnie oceanu.
Nigdy nie byłem na tak wielkim statku.
Vvypływamy!
Mogę bez przesady stwierdzić, że łatwo było się na nim zgubić.
Gdybyś znał ogrom włożonej pracy
i przebieg budowy statku
uznałbyś, że jest on niezatapialny.
Silniki Titanica sąw stanie rozpędzić go
do ponad 20 węzłów.
Jego dziewiczy rejs przez Atlantyk ma trvvać
krócej niż tydzień.
Rekordu jednak nie udaje się pobić,
ponieważ 100 lat temu, rankiem 15 kwietnia 1912,
Titanic tonie.
Dzięki najnowszej technologii 3D
możemy dostrzec niewiarygodne szczegóły wraku.
W 2010 roku
vvyjątkovvy zespół złożony z Woods Hole Oceanographic,
RMS Titanic Inc., Instytutu Waitta, NOAA
oraz History Channel
wyrusza na niespotykaną vvyprawę.
Za pomocą najnowszych sonarów oraz technologii 3D
planują po raz piewvszy w historii sporządzić dokładną mapę
i szczegółowo przebadać wrak statku.
Dwadzieścia cztery kilometry kwadratowe.
Po raz piervvszy będzie można zobaczyć
trójwymiarowe obrazy dna znajdującego się na głębokości 4 km.
Nagrany materiał
wprawia w zdumienie najbardziej doświadczonych badaczy Titanica.
W batyskafie
mogę patrzeć tylko przez okienko o średnicy 18 centymetrów
i grubości kilku cali.
Kamera 3D sprawia,
że czujemy się, jakbyśmy byli na zewnątrz batyskafu,
bo mamy szerokie pole widzenia.
Jakbyśmy vvyszli z ciała
i sami fruwali wokół wraku, oglądając go własnymi oczami.
Większość wcześniejszych nagrań Titanica
była z dużej wysokości z góry.
Z takiego punktu widzenia wszystko jest płaskie.
Ekspedycja z 2010 roku pokazała ujęcia z samego dna.
Mogliśmy obejrzeć poszczególne fragmenty pod różnym kątem.
To fascynujące.
Magia trójvvymiaru sprawia,
że dosłownie znajdujemy się na pokładzie Titanica.
Widać o wiele więcej niż z batyskafu.
To portal do przeszłości.
Możemy nie tylko obejrzeć
nieprawdopodobne obrazy z zatopionego Titanica,
ale również łatwo wyobrazić sobie,
co vvydarzyło się późną nocą 14 kwietnia
iwczesnym rankiem 15 kwietnia 1912 roku.
Środa 10 kwietnia 1912.
Titanic vvypłyvva z portu w Southampton w Anglii.
Jest drugim z trzech ogromnych transatlantyków White Star Line.
Na krótko zatrzymuje się we Francji i Irlandii,
by o 13:30 dnia następnego wyruszyć w rejs do Nowego Jorku.
Świat z uwagą obserwował wodowanie statku
oraz jego piervvszy rejs.
Żegnały nas tysiące ludzi,
wszyscy machali na pożegnanie
i życzyli nam bezpiecznej podróży.
Większość pasażerów Titanica podróżuje trzecią klasą.
To imigranci pragnący rozpocząć w Ameryce nowe życie.
Pasażerowie trzeciej klasy do kontroli sanitarnej.
Piękny statek, wyglądał jak miasto.
Nie mógłby być leDSZY-
Pokazano nam koje, a potem zaprowadzono do jadalni.
Później pokazano nam, gdzie znajdują się szalupy
i inne urządzenia ratownicze.
Przez myśl nam nie przeszło, że będziemy ich potrzebować.
Witamy na pokładzie.
Kapitanem Titanica jest Edward Smith.
W wieku 62 lat jest jednym z najbardziej doświadczonych
kapitanów linii żeglugowych White Star Line.
To ma być jego ostatni rejs przed emeryturą.
Gdy ktoś prosi mnie, bym krótko opisał
40 lat swojej kariery,
odpowiadam, że nigdy nie miałem żadnych przygód.
Nigdy nie napotkałem trudności,
które mogłyby skończyć się zatopieniem mojego statku.
- Coś do picia, proszę pana? - Napój miętovvy.
Dla otoczonych Iuksusem pasażerów piervvszej klasy
katastrofa Titanica jest czymś niewyobrażalnym.
Statek wyglądał jak pałac. Moja kajuta była wspaniała.
Zimna i ciepła woda, wygodne łóżko, dużo miejsca.
Jedliśmy truskawki w kwietniu, i to na środku oceanu.
Jak W pięciogwiazdkowym hotelu.
Człowiek całkiem zapominał o tym,
że znajduje się na wzburzonym Oceanie Atlantyckim.
Drugi oficer Titanica, 38-letni Charles Lightoller,
również cieszy się z dobrej pogody.
Od wypłynięcia z Belfastu mieliśmy wspaniałą pogodę.
Ocean był płaski jak przysłowiovvy stół.
Biorąc pod uwagę rozmiary Titanica,
dziwne jest, że silniki nie są równie duże.
Sąjednak bardzo wydajne, co czyni statek szybkim.
Inżynierowie spostrzegli,
że para odlotowa silników tłokovvych może napędzać turbinę.
Turbina stawała się swego rodzaju dopalaczem
lub napędem hybrydovvym.
Taka moc pozwalała na dodatkową śrubę.
Większość statków w czasach Titanica posiadała tylko dwie śruby.
Titanic ma ich trzy.
Trzecia to turbina znajdująca się po środku.
Projektant Titanica, Thomas Andrews, znajduje się na pokładzie.
Realizuje swój statek marzeń.
Na jego stoliku zawsze leżały jakieś plany.
Cały czas pracował.
Piękna suknia.
Dziękuję. Zaprojektowała ją Lady Duff-Gordon...
Słynne stały się główne schody zaprojektowane przez Andrewsa.
Wieczorem 13 kwietnia 1912
pasażerowie piervvszej klasy spotykają się tutaj,
by spędzić miło czas i podziwiać ogrom przestrzeni.
W tamtych czasach
większość projektantów i dekoratorów statków
trzymała się tzw. "planu zamkniętego".
W przypadku Titanica
schody znajdowały się w ogromnych pomieszczeniach.
Na dole schodów od razu znajdowały się jadalnie.
Był to więc plan otwarty.
Był to piervvszy brytyjski statek,
na którym kobiety mogły wejść na salony głównym wejściem.
Pod pokładem wszystko vvygląda mniej formalnie.
- Dawaj te kartofle. - Masz, Ialuniu.
Linie White Star cieszyły się wśród imigrantów dobrą opinią.
Były znane z dobrego traktowania pasażerów trzeciej klasy.
Dla niektórych z nich
Titanic był największym Iuksusem, jaki W życiu widzieli.
14 kwietnia, czwarty dzień Titanica na morzu.
Pomimo raportów o sporadycznym występowaniu gór Iodovvych,
kapitan Smith uznaje, że można zwiększyć prędkość
do 22 węzłów.
Służbę pełni drugi oficer Charles Lightoller.
W noc 14 kwietnia
kapitan i pozostali oficerowie
doskonale wiedzieli, że wpływamy na wody,
w których o tej porze roku vvystępują góry lodowe.
Przedsięwzięli wszystkie środki ostrożności.
Spodziewano się dobrych warunków pogodovvych.
Oficerowie uważali, że wpłynięcie na pełnej prędkości
na wody znane z gór Iodovvych będzie bezpieczne.
Niektórzy uważali, że tak będzie lepiej.
Sądzili, że przy pełnej prędkości
statek jest najbardziej sterowny.
Tamtej nocy płynęliśmy z prędkością dobrych 22 węzłów.
O 22:00 na stanowisku dowódcy wachty zastąpił mnie Murdoch.
W.M. Murdoch.
Pływaliśmy już na wielu transatlantykach.
Wiele razy przepłyvvaliśmy przez wody, na których vvystępują góry lodowe.
Przekazałem mu wachtę,
życzyłem miłych kilku mroźnych godzin i zszedłem pod pokład.
Spodziewałem się, że jego wachta będzie wyglądać jak moja.
Nic nie zakłóci rejsu,
słychać będzie jedynie wodę uderzającą o kadłub.
Oraz obsenfvatora, który co pół godziny krzyczał będzie "wszystko w porządku".
Nie spodziewał się zbliżającego się niebezpieczeństwa,
ja też nie.
100 lat po dziewiczym rejsie Titanica
kamery 3D rzucają nowe światło
na wydarzenia z 14 i 15 kwietnia 1912.
Z bocianiego gniazda dobiegł nas dźwięk dzwonu
oraz okrzyk obsenfvatora:
"Przed nami góra lodowa".
Krzyczącym był 24-letni Frederick Fleet,
pełniący służbę na bocianim gnieździe.
Stalowe maszty są puste.
W środku znajduje się drabina.
Na wysokości bocianiego gniazda
znajduje się owalny otwór przez który można wyjść.
Po obu stronach wciąż widać uchvvyty.
27 metrów nad powierzchnią wody
Frederick Fleet bije w ten dzwon, który vvydobyto z wraku.
Dzwoni trzy razy.
To sygnał mówiący wszystkim,
że statek znajduje się na kursie kolizyjnym.
Odwraca się i korzysta z telefonu,
którym można połączyć się tylko z mostkiem.
"Przed nami góra lodowa".
Mostkiem dowodzi 39-letni
piewvszy oficer William Murdoch.
Murdoch dostrzegł wielką górę
w tym samym momencie co observvator
i nakazał ostry skręt na sterburtę.
Po telefonie obsenfvatora,
za pomocą telegrafu maszynowego
wydaje polecenie "cała wstecz.
Telegraf przekazuje do maszynowni jedynie sygnał
o zmianie prędkości.
Samej zmiany muszą dokonać już kotłowi.
Chciał najpiervv wykręcić dziobem
a potem zakręcić kołem w drugą stronę,
żeby góra przeszła obok burty.
Nie można było po prostu skręcić dziobem w lewo,
bo statkiem nie kieruje się jak samochodem.
Skręca się na rufie, tam gdzie jest ster.
Skręcasz rufą, a dziób podąża za nią.
Kiedy tylko dziób zmienił pozycję, Murdoch zakręcił kołem,
żeby odbić rufą.
Sądzę, że mu się to udało.
Ale statek płynął za szybko.
Dziób nie wykręcił dostatecznie i statek uderzył w górę.
Co to było? Czuliście?
Udaliśmy się do naszej kabiny.
Odgłos zderzenia nie wzbudził naszych podejrzeń.
Uderzenie było tak delikatne, że gdybyśmy trzymali szklankę wody,
nie uleciałaby z niej ani kropla.
Zorientowałam się, że coś jest nie tak,
kiedy obudziło mnie łomotanie w drzwi krzyczącego stewarda.
Zakładać kamizelki!
Drugi oficer Lightoller znajdował się w kwaterze oficerów,
która była bezpośrednio za mostkiem.
Leżałem na pryczy, kiedy poczułem lekki wstrząs.
Nie odczułem uderzenia. Statek jakby zadrżał.
Wystarczyło to jednak, bym momentalnie zeskoczył z pryczy.
Wybiegłem na pokład. Sprawdziłem Iewąi prawą burtę.
Niczego nie zauważyłem,
więc wróciłem do kajuty.
Pod pokładem spravvy miały się gorzej.
28-letni Fredrick Barrett pracuje w kotłowni numer sześć.
Kazałem zamknąć wszystkie kotły.
Rozkaz vvykonano.
Nie zdążyliśmy jednak zamknąć wszystkich,
kiedy woda wdarła się do kotłowni.
Pobiegłem do drzwi prowadzących do sekcji piątej.
Gródź była otwarta.
Zamknęła się, kiedy tylko przez nią przeskoczyłem.
Do zatonięcia statku pozostały 2 godziny i 40 minut.
Góra uderzyła w sterburtę.
Kawałki lodu spadły na pokład dziobovvy.
Najgorsze było to,
że góra przebiła ściany co najmniej sześciu przedziałów pod Iiniąwody.
Statek był skazany na zagładę.
Większość pasażerów i załoga
nie wie jeszcze, jak poważne jest uderzenie.
Czwarty oficer Boxhall
zajrzał do mojej kajuty
i powiedział, że walnęliśmy w górę.
Odpowiedziałem mu: "Wiem, że w coś walnęliście".
Nie wiedziałem, że to coś poważnego.
Byłem po prostu zły.
Woda wdarła się do poziomu F, do działu pocztowego.
Nie musiałjuż mówić nic więcej.
Szybko nałożyłem spodnie sweter i kurtkę.
Pobiegłem z nim w te pędy na pokład.
Co się dzieje? Co to za dziwne hałasy?
Płynęliśmy pełną parą.
Nagłe zatrzymanie silników wyvvaliło wszystkie zawory bezpieczeństwa.
Para ulatyvvała wszystkimi rurami.
Hałas był ogłuszający.
Można było krzyczeć do woli, ale i tak nic nie było słychać.
Wiadomo było, że statek dalej nie popłynie.
Kiedy otworzyli zawory bezpieczeństwa,
ogromne słupy pary buchnęły z kominów.
Projektant statku, Thomas Andrews, biega po pokładzie
i sprawdza uszkodzenia.
Dwadzieścia pięć minut później udaje się na mostek
i przekazuje kapitanowi ponure vvyniki swoich obliczeń.
Statek zatonie w ciągu godziny lub dwóch.
Wpadłem na kapitana,
złożyłem ręce w trąbkę
i z całych sił krzyknąłem:
"Czy mam ewakuować kobiety i dzieci, sir?"
Przytaknął,
więc zacząłem kierować ludzi do piervvszej szalupy.
Dzięki Bogu syk uchodzącej pary w końcu umilkł.
Pasażerowie mogli słyszeć własne myśli.
Zaczęli pytać:
"Czemu spuszczacie szalupy?
"Czemu wsadzacie do nich kobiety i dzieci?"
Powiedziałem, że to tylko na wszelki wypadek
że najpewniej wszyscy wrócą na pokład, kiedy wzejdzie słońce.
Kobiety i dzieci! Wszystkie kobiety i dzieci!
Na pokładzie wszystko wydawało się być W najlepszym porządku.
Orkiestra grała skoczną melodię.
Niewiele się działo.
Jakiś mężczyzna założył mi kamizelkę.
Zapewniał mnie, że to na wszelki wypadek
i że nie ma się czego bać.
Ojciec poszedł zapytać marynarzy.
Kiedy wrócił, powiedział, że uderzyliśmy w górę Iodową.
Mają nas wsadzać do szalup,
ale wrócimy na pokład na śniadanie.
Wejście do szalupy na środku oceanu jest nie lada wyzwaniem.
Na statkach znajdowały się żurawiki.
Podnosiły one szalupę
i wysuwały za burtę.
Między pokładem a szalupą była półmetrowa szczelina.
Trzeba było sporo odwagi, by wskoczyć do szalupy.
Pasażerowi groził upadek z kilku pięter do oceanu.
Kiedy zwodowano kilka pienfvszych szalup,
nikt jeszcze nie wierzył, że statek jest w niebezpieczeństwie.
Moja pewność o niezatapialności statku
udzielała się pasażerom.
Zdarzało się,
że kobiety stanowczo odmawiały wejścia do szalupy.
Chcę wrócić do kabiny.
Kiedy wodowano szalupy,
wielu pasażerów piervvszej klasy
nalegało, by pozostać na pokładzie.
Pien/vsze szalupy napełniano przy wtórze śmiechów i żartów.
Niektóre kobiety odmawiały. Bezpieczniej czuły się na statku,
uważały, że jest niezatapialny.
Ludzie nie chcieli wchodzić do szalup.
Bezpieczniej czuli się na Titanicu.
Pamiętam młode małżeństwo,
które chodziło po pokładzie.
Zapytałem kobietę, dziewczynę właściwie, chyba z zachodnich Stanów,
czy wejdzie do szalupy.
Powiedziała, że nie chce rozstawać się z mężem.
Odrzekła: "Nigdy w życiu.
"Zaczęliśmy razem i razem też odejdziemy".
Dzielna dziewczyna.
Nie zdawała sobie spravvy, jak szybko to nastąpi.
Ja na pewno nie zdawałem.
Nowa ekspedycja odwzorowuje wrak Titanica
w niespotykanych dotąd szczegółach.
Możemy zobaczyć w trójvvymiarze
nieoglądane do tej pory fragmenty statku.
Dzięki temu lepiej zrozumiemy co wydarzyło się feralnej nocy
100 lat temu na Północnym Atlantyku.
Piętnaście minut po północy, 15 kwietnia 1912.
Pół godziny po uderzeniu w górę
główny radiooperator, 25-letni Jack Phillips
oraz jego asystent, 22-letni Harold Bride,
zaczynają vvysyłać sygnał o pomoc.
Kapitan zajrzał do kabiny i powiedział:
"Uderzyliśmy w górę Iodową. Wezwijcie pomoc".
Na początku nie mogli w to uwierzyć.
Byli jednak profesjonalistami,
zaczęli więc vvysyłać sygnał do kogokolwiek, kto był w zasięgu
i mógł przybyć z pomocą.
Phillips siedział przy telegrafie całą noc.
Phillips zaczął vvysyłać sygnał CQD.
Kiedy to robił, żartowaliśmy sobie.
Nie braliśmy katastrofy na poważnie.
Żartowaliśmy więc,
a on vvysyłał sygnały przez około pięć minut.
Wtedy wrócił kapitan.
Zapytał, co vvysyła my.
Phillips odparł, że CQD.
A kapitan na to: "Kazałem vvysłać SOS.
"To novvy sygnał. Wysyłaj, póki jeszcze możesz".
Phillips zmienił sygnał na SOS.
SOS, novvy sygnał wezwania pomocy dla statków na morzu,
zostaje vvysłany za pomocą nowoczesnego bezprzewodowego telegrafu Titanica.
Dźwięk sygnału bardzo różni się
od pozostałych sygnałów wysyłanych tej nocy.
Stary telegraf miał taki charakterystyczny odgłos.
Telegraf na Titanicu brzmiał jak obecne sygnały.
Na tle wysyłanych na morzu przeróżnych sygnałów,
brzmiących tak...
Gdzieś nad nimi słychać...
To krzyk rozpaczy tonącego Titanica.
Sygnał musiał brzmieć upiornie.
Wyróżniający się w eterze głos, mówiący:
"Umieramy. Pomóżcie nam".
Na pokładzie,
Lightoller i inni oficerowie zaczynają siłą
wkładać kobiety i dzieci do szalup.
Nie wiem, chyba zorientowałem się, jak poważna jest
nasza sytuacja.
Zaczynałem wkładać do szalup
coraz więcej pasażerów.
Dlatego, że wiedziałem, że statek zatonie,
ale też dlatego, że szalupy natychmiast odpłyvvały,
nie czekały, aż wsiądzie więcej osób.
Proszę podpłynąć do burty!
Na Titanicu była dwa megafony. Były zrobione z aluminium.
Zwykle korzysta się z nich, gdy statek wpłyvva do portu,
ale tamtej nocy na pokładzie panował taki zamęt,
że kapitan Smith musiał z jednego skorzystać.
Wykrzykiwał przez niego rozkazy.
Dwa lub trzy razy słyszałem,
jak kapitan krzyczy przez megafon, by szalupy podpłynęły do pokładu.
Myślałem, że chodziło mu o wejście od trapu,
że wydaje rozkazy szalupom by płynęły do tego wejścia.
Sytuacja pogarsza się,
a załoga zaczyna vvystrzeliwać race.
To są vvyrzutnie,
z których vvystrzeliwano race.
Badacze zastanawiają się
nad kolorem rac Titanica.
Zawsze uważano, że były białe,
ale ta wyrzutnia dowodzi, że były one kolorowe.
Jeśli z Titanica vvystrzeliwano kolorowe race,
ktoś mógł pomyśleć,
że to jakiś sygnał między jednostkami danej linii
a nie wezwanie o pomoc.
Nikt nie odpowiada na race Titanica.
Pasażerowie i załoga statku są sami na mroźnym Północnym Atlantyku
i muszą walczyć 0 życie.
Zdałem sobie sprawę,
że jeśli chcemy uniknąć hańbiącego zatonięcia
z szalupami wciąż tkwiącymi na pokładzie,
musimy nie tylko zaryzykować,
ale pracować za trzech.
Szalupy były umieszczone na pokładzie czwórkami.
Kiedy zwodowano szalupę,
liny, którymi była ona przyczepiona,
zwisały z pokładu.
Kiedy Titanic zatonął,
liny te zaplątały się w żurawiki.
Titanic posiadał więcej niż przepisową ilość szalup,
ale wciąż było ich za mało, by uratować wszystkich na pokładzie,
2200 ludzi
Należy pamiętać,
że szalup nie starczało nawet dla połowy pasażerów
a szanse przeżycia pozostałych w Iodowatej wodzie
były równe zeru.
Ci, którzy przeżyli dzięki szalupom,
doskonale zapamiętali moment żegnania z bliskimi.
"Najpiervv kobiety i dzieci".
Ktoś ciągle to vvykrzykiwał.
Słowa te oznaczały moje bezpieczeństwo,
ale oznaczały również największą stratę w moim życiu -
-życie mego męża. - Zaczęli ładować do szalup.
Mój ojciec bez problemu wsadził mnie i matkę do szalupy.
- Ojciec nic nie powiedział. - Więcej go nie widziałam.
Palił cygaro.
Wsadził mnie i matkę do szalupy iodszedŁ
Kiedy wsadzał mnie do szalupy, powiedział ze łzami w oczach:
"Nic się nie martw, córeczko. Idź, ja zostanę".
Kiedy zaczęli spuszczać naszą szalupę, posłał mi buziaka.
Wtedy widziałam go po raz ostatni.
Echa wspomnień
zachowane sąw przedmiotach vvydobytych z głębin.
Zajmuję się konservvacją artefaktów
vvydobytych z wraku statku.
Artefakty zbierane są wyłącznie z dna.
Oznacza to, że są to przedmioty, które zostały ze statku wyrzucone
lub z niego wypadły
Znalezione przedmioty
są bardzo różne i czasem dobrze zachowane,
na przykład ceramika.
Chińska porcelana jest w dobrym stanie.
Może być popękana lub potłuczona,
ale to materiał, który w wodzie nie niszczeje.
Z metalem jest gorzej.
Żelazo jest bardzo podatne na korozję.
Z kolei przedmioty zrobione z brązu, z którego często vvykonyvvane są
dzwony i tym podobne, zachowuje się doskonale.
Należy pamiętać,
że w 1912 Titanic był największym ruchomym obiektem
zbudowanym przez człowieka.
Oznacza to, że jest naprawdę ogromny.
Wiele elementów jest bardzo dużych,
ale przedmioty osobiste są o wiele mniejsze i delikatniejsze.
Mieliśmy szczęście
wydobyć z wraku artefakty z papieru i tkaniny.
Zachowały się dlatego,
że znajdowały się w skurzanych walizkach i torbach.
Przed morskimi mikroorganizmami
ochroniła je skóra.
Zaczynamy budować wizerunek osoby, do której należały te przedmioty.
To bardzo ekscytujące,
bo czujemy się, jakbyśmy przyvvracali tę osobę do życia.
Adolphe Saalfeld był chemikiem i sprzedawcą perfum
z Manchesteru w Anglii.
Miał ze sobą
zestaw 62 fiolek nowych zapachów
które wymyślił.
Saalfeld ocalał, ale jego perfumy zostały na dnie.
Udało nam się je wydobyć
i niejako przywrócić do życia.
Podczas gdy Atlantyk coraz bardziej pochłania Titanica,
niegdyś wartościowe przedmioty zostają porzucone.
Titanic tonął powoli przez niemal dwie i pół godziny.
Pod koniec
wszystko zaczęło dziać się szybciej.
Kiedy spuszczałem kolejne szalupy,
często vvybiegałem do przodu
i patrzyłem w dół długich schodów,
które prowadziły z górnego pokładu kilka poziomów w dół.
Nigdy nie zapomnę widoku zimnej, zielonej wody,
podkradającej się coraz vvyżej, stopień po stopniu.
Część świateł oświetlała wodę,
a te które były już zanurzone
czyniły ją przej rzystą jak upiorny duch.
Wiedziałem po tych schodach,
jak wygląda sytuacja.
Jak bardzo statek się zanurzył i ile mu jeszcze zostało.
100 lat po zatonięciu Titanica
trójwymiarowa analiza miejsca jego spoczynku
nadaje zeznaniom świadków nowego znaczenia.
Niemal dwie godziny po zderzeniu z górą
wielu pasażerów Titanica wciąż uwięzionych jest pod pokładem
za zamkniętymi bramkami.
Mogliśmy iść na poziom drugiej klasy,
ale tamtejsi pasażerowie
nie mogli przejść przez strzeżone bramki
prowadzące na poziom klasy pien/vszej.
Pasażerowie trzeciej klasy
odczuli uderzenie dużo bardziej niż ci z klasy drugiej czy pienivszej.
Dlatego przeczuwali, że należy się spieszyć,
w przeciwieństwie do pasażerów z wyższych klas.
Czuli też, że pokład się przechyla.
Szybko zaczęli się zastanawiać, jak dostać się na górny poziom.
- Złap mnie za rękę! - Nie mogę!
Powiedziano nam, że na poziomie piewvszej klasy
będziemy mieli większą szansę na miejsce w szalupie.
- Chodź ze mną. - Idę, mamo.
Można się tam było dostać tylko po żelaznej drabince
prowadzącej do pokładu z szalupami,
który był pięć lub sześć poziomów vvyżej.
Kiedy pasażerowie 3. klasy docierają na górę, jest już za późno.
O godzinie 2:00
na pokładzie była już tylko
jedna szalupa.
Załoga utworzyła kordon,
by ludzie nie rzucili się w panice do szalupy.
Oficer Lightoller wyciąga rewolwer
i oddaje w powietrze kilka strzałów ostrzegawczych.
Została nam ostatnia szalupa.
Był to rodzaj tratwy z rozkładanymi bokami.
Leżała do góry dnem nad kwaterą oficerów.
Do dzieła. Postawmy ją.
Ostatnimi szalupami
były rozkładane tratwy znajdujące się pod pien/vszym kominem.
Były to cztery dodatkowe szalupy,
które umieściła tam firma White Star.
W przeciwieństwie do pozostałych, nie miały własnych żurawików.
Były umieszczone poziom vvyżej,
dokładnie u podstawy piervvszego komina.
Szybko!
Ciągnij! Tnij!
Kto ma nóż?
Marynarz nazwiskiem Hemming
pływał ze mną na wielu statkach.
Uwolniliśmy tratwę i rzuciliśmy ją na wodę,
która sięgała już pół metra ponad główny pokład.
Pchaj!
Idzie.
Udało się!
Zapalić światło!
Ocaleli pasażerowie zeznali, że w dramatycznych chwilach
wsiadania do ostatnich lodzi jeden z oficerów strzelał do ludzi.
Zabił dwie osoby, a później popełnił samobójstwo.
Niektórzy uważają, że oficerem tym był William Murdoch.
Pan Murdoch był na sterburcie,
ja byłem na bakburcie.
Murdoch był na Titanicu oficerem.
To on dowodził statkiem, gdy wydarzyła się katastrofa.
Murdoch uchodzi za spokojnego i rzetelnego marynarza,
ale nie do końca wiadomo, co robił podczas zatonięcia.
Większość świadków jest zgodna, co do tego, że strzelano do tłumu,
i że oficer popełnił samobójstwo.
Tożsamość owego oficera pozostała tajemnicą.
Czy Murdoch zginął na służbie?
Czy to on zastrzelił dwóch pasażerów,
a potem popełnił samobójstwo?
Jeden z badaczy uważa, że materiał 3D skrywa nowe poszlaki.
Kiedy przyjrzymy się wrakowi,
zobaczymy, że dwa przednie żurawiki nie uległy uszkodzeniu,
jeden na bakburcie i drugi na sterburcie.
Za tego na bakburcie odpowiadał drugi oficer Lightoller.
Żurawik jest vvysunięty za burtę.
Oznacza to,
że spuszczono nim szalupę
i pozostawiono w takiej pozycji.
Za żurawik na sterburcie
odpowiadał Murdoch.
Znajduje się nad pokładem,
co oznacza, że przygotowano go
do spuszczenia kolejnej szalupy.
Drugi oficer Lightoller powiedział,
że widział Murdocha,
jak pod sam koniec
próbował zwodować ostatnią rozkładaną tratvvę,
kiedy pochłonęła go woda.
Byłem ostatnim człowiekiem,
a na pewno ostatnim oficerem, który widział pana Murdocha.
Próbował zwodować
rozkładaną tratwę na sterburcie.
Bardzo się starał.
Własnoręcznie pomagał zwodować przednie szalupy.
Nie popełnił żadnego samobójstwa.
Pan Murcloch zginął jak mężczyzna podczas służby.
Ta skórzana torba
z inicjałami "W.M." została znaleziona przy wraku.
W środku znajdowały się oficerskie guziki,
szczotka do butów oraz fajka.
Wielu uważa, że torba ta należy do Williama Murdocha.
Jak widać, jest w delikatnym stanie.
Kąpiele w olejkach lub wosku
pomagają wzmocnić jej konstrukcję.
Różne materiały mogą poprawić stan torby.
Dzięki temu możemy przywrócić jej dawny kształt.
Fajka, którą Murdoch trzyma na tym zdjęciu
wygląda tak samo jak fajka znaleziona W torbie.
Guziki vvyglądająjak te, które były
na oficerskim płaszczu Murdocha.
Inicjały "W.M." to również jego inicjały,
ale pasują one też do tuzina innych ludzi
na pokładzie Titanica.
Wielu rzeczy nigdy się nie dowiemy,
ale w niczym nie umniejsza to wartości artefaktu.
Jest on częścią historii Titanica,
płynął na jego pokładzie, wraz z nim spoczął 4 km pod wodą.
Teraz vvydobyliśmy go, a to wiele znaczy.
O godzinie 2:17
Titanic wysyła ostatnią wiadomość radiową,
a kapitan Smith wydaje swój ostatni rozkaz.
Marynarze, teraz każdy z was odpowiada tylko za siebie.
Na rufie Titanica odgrywają się
ostatnie ludzkie dramaty.
W ciągu pienfvszych dwóch godzin
dziób statku zanurzał się powoli.
Minuta za minutą tracił pływalność.
Dziób statku
całkowicie stracił pływalność a jego rufa,
dzięki słynnym wodoszczelnym przegrodom,
z których Titanic był znany,
wciąż utrzymyvvała się na powierzchni.
Na statku wciąż były setki ludzi.
Patrzyłem w dół z kwater oficerskich,
przy których byliśmy, i statek nagle ostro się zanurzył.
Wzburzone morze podchodziło do góry, poryvvając ze sobą ludzi.
Wielu się wtedy utopiło.
Kto tylko mógł, instyn ktownie zaczął
piąć się na rufę statku.
To było tylko odwlekanie nieuchronnego.
Twoja sytuacja raczej nie polepszy się,
jeśli będziesz się tłoczył ze spanikowanymi ludźmi.
Sto lat po zatonięciu Titanica
w zimnych wodach Północnego Atlantyku
najnowsze kamery 3D
rejestrują obrazy w wysokiej rozdzielczości
tego najsłynniejszego wraku na świecie.
Kilka minut po godzinie 2:00, 15 kwietnia 1912,
drugi oficer Lightoller jest jednym z ostatnich,
którzy opuszczają statek,
vvyruszający w ostatnią podróż na dno oceanu.
Byłem na szczycie kwater oficerskich,
nicjuż nie można było zrobić.
Statek zanurzał się pod wodę,
odwróciłem się i również w nią wskoczyłem.
Kiedy uderzyłem w wodę,
poczułem ból tysiąca noży wbijających się w moje ciało.
Temperatura wody miała cztery stopnie poniżej zera.
Tuż przed przełamaniem
na wodzie były jakby dwa statki.
Jeden z nich utrzyma się na powierzchni a drugi nie.
Trzymało je razem coś w rodzaju membrany,
która w końcu pękła.
Dziób uderzył w dno oceanu
z taką siłą,
że kotwice znajdujące się niegdyś wysoko
sięgają teraz niemal morskiego dna.
Materiał 3D nakręcony podczas ekspedycji
rzuca nowe światło na ostatnie chwile Titanica.
Zassało mnie pod wodę.
Uderzyłem o kratę przy włazie
prowadzącym do kotłowni.
Zaklinowałem się pod tą kratą
i tkwiłem pod wodą.
Wtedy nastąpiła eksplozja.
Chyba wybuchł jeden z kotłów.
Strumień wody i powietrza
uwolnił mnie spod kraty.
Lightoller zaklinował się pod kratą.
Uwolnił go strumień gorącego powietrza
vvydobyvvający się z tonącego statku.
Nie wszyscy w to wierzą.
Kiedy zobaczyłem zdjęcia 3D,
od razu zwróciłem uwagę,
że pręty kraty Wygięte Są
na zewnątrz.
Jakby vvygięło je coś z wnętrza statku.
Trójvvymiarovvy obraz tej kraty
pomógł potwierdzić wersję Lightollera.
Omal się nie utopiłem,
ale w końcu vvypłynąłem obok tratwy,
którą zwodowaliśmy z kwater oficerskich.
Kurczowo się jej chwyciłem.
Jeszcze tego nie wie,
ale piervvszy komin zaraz się przewróci.
Gdyby nie wsiadł do tej szalupy
i nie odpłynął od statku,
stałby się kolejną ofiarą uderzającego o wodę komina,
który obalił się
i zabił wielu ludzi.
Komin o wadze około 50 lub 60 ton
uderzył z hukiem o wodę.
O włos minął naszą tratvvę.
Trafił jednak W tych, co byli na powierzchni.
Pamiętam,
że trzymałem się jakiegoś sznura na tratvvie.
Byliśmy jakieś 30 metrów od statku.
Fala po upadającym kominie
wyniosła naszą tratwę do góry
ijeszcze bardziej oddaliła od statku.
Tkwiło nas kilku na śliskim dnie tratwy.
Z niej patrzyłem, jak Titanic tonie.
Obsen/vowałem, jak rufa podnosi się coraz vvyżej,
aż vvynurzyła się cała z wody.
Rozległ się głośny hałas,
kiedy wielkie kotły zaczęły spadać,
przebijając się przez grodzie
i wszystko, co stało im na drodze.
Dzięki zdjęciom 3D ślady implozji
po raz piervvszy są widoczne vvyraźnie.
Świadczą one o tym,że kotły były gorące w czasie zatonięcia.
Palono w nich, by statek płynął
lub by utrzymać zasilanie
po zderzeniu z górą,
aż do zatonięcia.
Do tej chwili statek było widać bardzo vvyraźnie,
rzędy świateł wciąż się paliły.
Kiedy kotły powypadały,
statek pogrążył się w całkowitych ciemnościach.
Jego czarna sylwetka wciąż była jednak widoczna
na tle gwieździstego nieba.
Rufa powoli podniosła się do góry,
a potem w ciszy, coraz szybciej,
zaczęła znikać pod wodą.
W końcu zniknęła.
Nikt na naszej wywróconej tratvvie
nie mógł W to uwierzyć.
Ktoś powiedział: "Zatonął".
Kiedy statek zatonął, ocaleli w szalupach
stanęli przed trudnym wyborem.
W wodzie znajdują się tysiące ludzi,
a setki z nich krzyczy o pomoc.
Co robić?
Kilka szalup zawróciło, próbowali zabrać ludzi z wody,
ale większość obawiała się, że topielcy przewrócą szalupę.
Jest ich zbyt wielu,
nie wracamy.
To było okropne. Kiedy statek zatonął, ludzie krzyczeli.
Nigdy czegoś takiego nie słyszałam.
Szalupa wypełniona do połowy znajdowała się 100 metrów obok
ale nie zawróciła.
Jak człowiek mógł pozostać obojętny na krzyki tonących?
Byli ludzie, którzy nie wiedzieli, co robić
albo wiedzieli, że nic zrobić nie można.
Część ludzi podjęła decyzję,
a za część decyzję podjął ktoś inny.
Wielu umarło z zimna.
Zdawało się, że upłynęła wieczność, nim nastał świt.
Staliśmy przemoczeni na przewróconej tratvvie,
unoszącej się na Iodowatej wodzie.
Nie spodziewaliśmy się dotnfvać do poranka.
Noc była bardzo zimna.
Było coraz zimniej. Najgorsza była godzina
tuż przed świtem.
Nie spodziewaliśmy się pomocy.
Gwiazdy zaczęły znikać,
a w ich miejsce
pojawiło się różowe niebo poranka.
1496 pasażerów Titanica
nie dożyło do tego wschodu słońca.
Sto lat później
trójwymiarowe zdjęcia w wysokiej rozdzielczości
pozwalają nam dostrzec szczegóły statku,
który ich zawiódł.
Pozwalają też lepiej zrozumieć
co vvydarzyło się w czasie jego ostatnich dni i minut.
Nie trzeba być jednym z nielicznych
którzy zeszli batyskafem cztery kilometry pod wodę,
by zobaczyć wrak statku.
Teraz każdy będzie mógł
zobaczyć Titanica w 3D.
Będzie mógł poczuć jego wielkość.
Ogarnąć głębię, na której wrak spoczywa.
Zajrzeć do otworów.
Dziewięć godzin po zderzeniu z górą
zaledwie 712 osób z ponad 2200 na pokładzie
udaje się uratować.
Kiedy nastał świt, większość z nas nie spała.
Przeszliśmy z naszej vvywróconej tratwy do innej szalupy.
W świetle dnia
pojawiła się Carpathia płynąca w naszą stronę.
Nie muszę mówić, jak bardzo cieszyliśmy się na jej widok.
Po kolei zaczęła zabierać pasażerów szalup.
Pasażerów Titanica uratowano,
ale ich przedmioty osobiste już stały się częścią historii.
Artefakty vvydobyte z wraku
pozwalają dziś na nowo przemówić tym, którzy ocaleli,
i tym, którzy zginęli.
W ten sposób przyvvracamy ich do życia.
Oddajemy im hołd,
nie zapomnieliśmy o nich.
Po stu latach próbujemy
dowiedzieć się czegoś o ich życiu,
dowiedzieć się, kim byli.
Titanic ostatecznie stał się
stertą rdzy na dnie oceanu,
ale zawsze będzie vvyjątkovvy
ze względu na moc związanych z nim opowieści,
ze względu na więzi łączące nas z przeszłością.
Zajmuje w naszych sercach vvyjątkowe miejsce.
Zawsze będziemy pamiętać
o miejscu jego spoczynku.
Tak jak pamiętamy o innych miejscach,
w których vvydarzyło się coś wspaniałego lub strasznego.
Kiedy wszyscy byli już bezpieczni na pokładzie,
około 700 ocalałych,
statek odpłynął z tego feralnego miejsca
i ruszył w stronę Nowego Jorku.
Kosmetyka napisów: == alE13 ==