(c) Nederlandse Publieke Omroep
Dit is de grootste dam ter wereld.
De Drieklovendam in de rivier de Yangtze.
In twee maanden tijd reis ik stroomopwaarts dwars door China.
Van Shanghai tot Shangrila, om met mijn camera de oevers van de Yangtze en haar bewoners vast te leggen.
De Drieklovendam in de Yangtze is misschien wel het meest prestigieuze project van China's overheid.
Mao Zedong droomde al van een groot kunstmatig binnenmeer in de bergen.
En 10 jaar geleden was het zover: de dam was af...
en zeker 1,5 miljoen mensen moesten huis en haard verlaten voor het stijgende water.
Zelfs honderden kilometers stroomafwaarts zijn de gevolgen van de dam overal merkbaar.
We zijn bij Poyang Lake, een zijmeer van de Yangtze-rivier.
Dat ligt hier als je op de kaart kijkt.
Een belangrijk natuurgebied ook.
Ik had een afspraak met een man die zich inzet voor de natuur.
Een milieu-activist. Maar hij komt niet opdagen.
Hij had een heel onwaarschijnlijk verhaal.
Ik weet niet wat er gebeurd is, maar ik heb de indruk dat hij onder druk af heeft moeten zeggen.
Misschien wel omdat wij nieuwsgierig zijn naar het lot van een zeldzame vis die hier voorkomt.
De finless porpoise. Ik was 'm al aan het zoeken met m'n verrekijker.
Een lokale visser blijkt na wat heen en weer bellen met de autoriteiten..
bereid te zijn om met ons op zoek te gaan naar de zeldzame Yangtze bruinvis, oftewel: finless porpoise.
Wat een vervelende man. Hij stopt gewoon niet met praten.
En hij zegt dat hij net 20 van die beesten heeft gezien.
Wij niet, omdat het zo hard waait.
De hele tijd...
een soort van propaganda-achtig praatje.
Zo van: Volgens de regering is het lief en moeten we het beschermen.
Daar hamert hij de hele tijd op.
Maar als ik hem vraag wat het probleem is, zegt hij dat hij dat niet weet.
Hij wil niet zeggen wat er echt speelt.
Ik denk dat het hem is ingefluisterd.
Het is eigenlijk een lief mannetje.
Hij vertelde in voorzichtige bewoording dat hij zich zorgen maakt
Ik begrijp het ook wel. Hij kan niet zo veel vertellen.
Hij kan niet in duidelijke bewoording zeggen wat het probleem is.
Hij heeft eigenlijk al heel veel verteld.
Namelijk dat de Drieklovendam grote invloed heeft...
maar ook dat er veel verstoring komt doordat schepen zand uit het meer halen.
Dat zand wordt gebruikt om de grote steden te laten ontwikkelen.
Hij zegt dat hij zo'n finless porpoise heeft gezien.
Zo'n dolfijn-achtige, maar ik weet niet...
Hij ziet er nog een.
Ik vind het een mysterieuze waarneming.
Ze zijn er dus.
Daar zijn we.
We zijn begonnen in de Chinese Zee.
Toen de rivier gevolgd.
We zijn nu hier terechtgekomen.
Bij het grootste zoetwatermeer van China.
Een belangrijke plek waar trekvogels overwinteren.
Waaronder ook hele zeldzame vogels.
Zoals de Siberische kraanvogel.
95% van de wereldpopulatie overwintert hier.
Dat zijn er niet zo veel meer. 3000 tot 4000.
Ik ben hier jaren geleden een keer geweest.
Toen heb ik die ook gefotografeerd.
Hier zie je een Siberische kraanvogel.
Ik zag er niet veel toen.
Geflankeerd door een andere soort kraanvogel.
Het is een ongelooflijk belangrijk gebied.
Het gaat me aan he hart dat het hier mis kan gaan.
Dat zou voor die kraanvogels een ramp kunnen betekenen.
Die hebben niet veel geschikte plaatsen meer om te overwinteren.
Alleen maar hier, en eigenlijk nergens anders.
We reizen verder stroomopwaarts.
Hoe dichter we bij de dam komen hoe toeristische het wordt.
Want voor veel Chinezen is het een luxe-droom...
om tenminste een keer in hun leven op een cruiseschip door de dam te varen.
Dit is gewoon zo'n absurd groot ding.
Gigantisch.
Dat kun je niet straffeloos neerzetten.
Ook binnen China heeft dit project tot enorm veel controverse geleid.
Er wordt nog steeds veel over gediscussieerd.
En het heeft naast de voordelen, namelijk elektriciteitsvoorziening aan een groot gebied in China...
En het voorziet ook in een goede route voor grote vrachtschepen...
waardoor ook de binnenlanden nu snel ontwikkeld kunnen worden.
En het zorgt ervoor dat er minder snel overstromingen optreden.
Nadelen ervan zijn ook evident.
Want je zet een gigantische muur in de rivier. Er kan niks meer langs.
Elke karper of zeldzame steur of porpoise komt er gewoon niet langs.
Dus het heeft enorme ecologische gevolgen.
En het waterreservoir aan de andere kant van de dam...
schijnt zo ongelooflijk groot te zijn en zo zwaar.
Die massa is zo groot dat het de rotatie van de aarde...
meetbaar, iets van 0,6 microseconde, kan vertragen.
Wauw.
Je ziet het einde nauwelijks, man.
Allemaal beton en staal.
Hoeveel bergen zou je wel niet af moeten graven om dit allemaal in elkaar te kunnen zetten.
Wow!
Zo, die kan van de bucketlist:
Fietsen in de grootste stuwdam ter wereld.
En deze hal bestrijkt nog niet eens de helft van de hele waterkrachtcentrale.
Ah, ja...
Het stuwmeer achter de dam is meer dan 600 kilometer lang.
En na EEN nacht varen zijn we nauwelijks op de helft.
Het is wonderlijk om te bedenken dat de rivier...
hier nog geen 15 jaar geleden wild kolkend door de kloven stroomde.
Nu staat het water stil tussen de hoge bergen.
Wanneer we verder over het water de kloven intrekken blijkt dat het op sommige plekken gifgroen is.
Het ziet er prachtig uit, maar het lijkt me geen goed teken.
We staan in een hele diepe bergkloof en de boot is kapot.
Dus ik hoop dat we zo meteen hulp kunnen gaan krijgen van deze mensen die nu aan komen varen.
We komen aan in Wushan.
Een gloednieuwe stad die in zijn geheel hogerop de heuvel herbouwd is...
nadat het water de oude stad overspoelde.
En hier kom ik een vloot tegen van schoonmakers die een poging doen om het water leefbaar te houden.
Om hier te komen hebben wij 12 uur lang gevaren. 200 kilometer lang.
En deze stroom afval die je ziet is continu.
Die houdt niet op. Blijft maar komen.
Dus ik begrijp best dat dat een heel stabiel inkomen biedt voor deze vissers.
En alleen al op dit kleine stukje hebben ze 108 mensen...
die hun geld ermee verdienen om deze troep op te ruimen.
Twee uur varen verderop ligt Dachang.
Ooit was dat een eeuwenoud stadje dat in een prachtige vallei tussen de bergen lag.
En dat vanwege zijn authentieke schoonheid door veel toeristen werd bezocht.
Natuurlijk is ook deze oude stad in het water verdwenen...
en vervangen door deze gloednieuwe betonnen flats.
De Chinese overheid heeft de antieke stadskern op een wel heel aparte manier geprobeerd te behouden.
Maar de toeristen blijven weg.
Hoe word je als dwerg succesvol in China?
En wat als je als kind van zes al voor je ouders wilt zorgen?
Showbizz in China is misschien wel DE manier...
om jezelf te ontworstelen aan armoede, vooroordelen en bemoeizucht.
Als je tenminste niet te ver buiten de gebaande paden treedt.
Volgende keer in 'Langs de oevers van de Yangtze':
Het leven van de artiest in Pretpark China.