Уара 6 мзы
инеиԥынкыланы уҽазыҟауҵоит, насгьы уеизҳара абаҩрҵәыратә
зал аҿы уахәаԥшырц уӡбоит. Унапқәа анурхәо
, убицепсқәа ҭбааны,
утрицепсқәа ӷәӷәаны, ушьапқәа аҩҩы иеиԥш, насгьы
умгәа аспандекстә
шорҭқәа ирхыҵны иубоит. Иҳаҭозеи? Избан
уусқәа зегьы ԥхасҭахарц,
умгәа ианалацәажәо? Иахьтәи
аепизод аҿы Инфографикатә Шоу, ҳара
ҳалацәажәоит,
абри аҭыԥ аҿы ашәпа ацәыӡра залымшо, насгьы егьырҭ еилаԥсоу ахьанҭара
ацәыӡратә фактқәа шәара ишәзымдыруазар ҟалоит.
Аԥхынра ааигәахацыԥхьаӡа ауаа азыҟаҵаҩцәа ирызҵаауа раԥхьаӡа иргыланы
амгәа ашьақар шырцәыӡтәу ауп. Уи
ауаа рҭеиҭыԥш азы мацара акәӡам изызхәыцуа
.
Агәаҵаҿы ашьақар мыцхәы ианыҟоу,
ашьақарчымазара 2-тәи ахкы, ашьа
ақәыӷәӷәара, агәы ацәыхьчара, агәаҟра, уимоу
адепрессиа уҳәа рызцәырҵра ашәарҭара еизнарҳауеит. Рыцҳарас иҟалаз, амгәа
ашәпа абриаҟара ишәарҭаны иҟазҵогьы уи
ақәымчра аанарԥшуеит. Избан акәзар, уи аиндокринтә ҵәыца
еиԥш зхы мҩаԥызго активтә шьақаруп
,
ашьақар абылра еиҳа изырцәыцәгьоу агормонқәа ҭнажьуеит,
ашьақар ацәыӡра цикл ҽеимны иҟанаҵоит. Амгәа
ашьақар еиҳарак анырра арҭоит
астресс аҩаӡареи иҽеим адиета реиԥш иҟоу ахҭысқәа.
Убри аҟынтә, уара уи агимнастикатә зал аҿы иушьуазаргьы,
ашьақар злоу
акарб злоу ачысқәа урыцәхьамҵуазар,
умгәа акәша-мыкәша ашәпа ныҟәугоит. Иара
убас диета бзиак амазаргьы,
уусура ма ухатә ԥсҭазаара иазкны астресс ахьыҟоу
уажәгьы
умгәа акәша-мыкәша иҟоу аҭыԥ ҵысуеит, избан акәзар
астресс амгәа ҳәа изышьҭоу аэффект. Угәы анҭынчым
, уцәеижь
акортизол еиԥш иҟоу агормонқәа аҭнажьуеит, урҭ ашьақар
аметаболизм еиҳа ирласны амч узҭарц азы
, аха уи адагьы ачҳара еиздырҳауеит.
Иҟалап, ари аеволиуциа иаанхаз
аамҭақәа рҟынтәи иаанхаз акәзар, астресс аан аӡынразы
афатә анузымԥшаауаз
, уԥсыр алшон.
Excel шәара ишәҭахыз ҟанаҵом ҳәа акәӡам, аха
аеффект уеизгьы еиԥшуп. Уара
еиҳаны ашәах еизугоит аамҭа рацәала, насгьы аамҭа кьаҿк аҩнуҵҟа угәы ԥжәоит,
астресс аныуныруа. Иара убас амгәа ашьақар мацара акәӡам
ашьақар ақәгара зцәыцәгьоу. Ахыԥхьаӡара 20, уара
иузеилкаауам ахьанҭара армаҷра. Google аԥшаара ҭәуп
азҵаарақәа рыла, ҷыдала
уцәа
, угәыԥҳәқәа, унапқәа, егьырҭ
апроблемақәа ахьыҟоу аҭыԥқәа рҟынтәи ахьанҭара шықәгатәу. Тик
Ток авидеоқәа ишәарҳәо зеиԥшразаалакгьы, аспециалистцәа ирымоу
аҭак ииашоу акы ауп. Уи уара иузыҟаҵом.
Уцәеижь ахәҭак аҟынтәи ахьанҭара ма ашьақар ацәгара залшом. егьырҭ ажәақәа рыла,
уара иуҭаху зегьы ҟауҵар улшоит, аха
уеизгьы ацәеижь ахәҭақәа рҿы ашьаҭа ду ыҟазар
,
ҵаҟа ацәеижьхәҭақәа рызҳара убаратәы уҟаӡам.
Уцәеижь
акалориақәа анмаҷу, ма аԥсыҽрақәа аныҟауҵо, уи хәҭак
мацара акәымкәа, зегь рҟынтә ашәах ҭнахуеит
. Уара уазхәыцуазар, ибзиоуп, нас избан
џьоукы рҵыхәаҿы иаразнак рычмазаҩра зырцәыӡуа,
егьырҭ
рнапқәа ԥсыҽны, ргәыԥҳәқәа дуқәа рымоуп? Уи
зегьы ҳәа ҳҳәар ҳалшоит генетика иадҳәалоуп,
раԥхьаӡа иргыланы уцәеижь аҿы ашәах шрылаҵәо анырра азҭо. Уи
ахьанҭара ацәыӡра ахықәкы амаӡам
. Убри аҟынтә, уара иугәамԥхозар
, уҭаацәа ахара рыдҵа.
Ари ажәақәа ҳҳәозар, ииашаҵәҟьаны
иџьоушьартә иҟоуп, иарбан усқәоу
уара уцәаҩа ацәыӡра иааизакны анырра азҭо,
19-тәи аномергьы уахь
иналаҵаны.
Канадатәи Лавальтәи Ауниверситет аҵарауаа ҩ-
гәыԥк ауаа акрырфаанӡа еиуеиԥшым аусқәа рырҭеит
. Гәыԥк ахшыҩ зҭахыз
аусқәа нарыгӡон. Егьи ус баша иԥсы ааиҭеикын,
ашәҟәы даԥхьеит. Анаҩс, акрыфара рыдыргалеит.
Иҳараку афокус змоу агәыԥ х-
калориак раҟара мацара шрыцәцазгьы,
анаҩстәи рыкрыфараан 253 калориа рфеит, еиҳа
иҭынчыз агәыԥ 203 калориа рфеит. Уи адагьы,
мыцхәы азхәыцра, ма ахшыҩтә уадаҩра аус адуларагьы
ауаа ргәы каҳар алшоит. Астресс
акортизол ҭнажьуеит, уи ашәах
аҵәахра адагьы, мыцхәы акрыфара иацхраауеит.
Убри аҟынтә, шәырҵаҩы
ԥхыӡла шәхы мҩаԥыжәгалароуп, насгьы
акласс аҿы шәзыӡырҩлароуп ҳәа шәеиҳәозар, усҟан шәцәеижь ацәгьахара шәҽазышәшәоит ҳәа иашәҳәа
. Ахыԥхьаӡара 18. Ашәпа
афара ушәпахоит ҳәа ҳгәы иаанагоит
, ус акәӡами? Рыцҳарас иҟалаз,
мамзаргьы насыԥны, ашәах злоу ачыс бзиа избо ауаа рзы
, уигьы
иашам. Ашшақәа иарбанзаалак
иҭышәынтәалоу адиета ихадоу хәҭоуп. Аԥсы зхоу ашәахқәеи авокадои
алососи реиԥш иҟоу ачысқәеи
ацәеижь азы хра злоу аныррақәа рацәаны ирымоуп,
угәы аиҿкаара уахь иналаҵаны, насгьы угәы
ҭәны ухы убоит, убри аҟынтә еиҳа имаҷны
акрыфара уҭахымхоит. Нас, избан
ауаа рацәа ашәпа аӷас изрыԥхьаӡо? Ааи,
уи зыхҟьо амц узырҳәаз ауп.
Убри азы ашьақартә индустриа ахара адҵара ҟалоит
. Америка егьырҭ
атәылақәа жәпакы рҿы ашәах маҷны иҟоу
адиета абжьгара иалагеит ахьанҭара ацәыӡреи агәабзиара аиӷьтәреи рзы
1977 ашықәс азы, ашәпара
15% аныҟаз. Ааигәа иҭыҵыз аусшәҟәқәа ишаадырԥшуа ала,
ари абжьгара
џьарантә ишыҟамлаз. 1960-тәи ашықәсқәа рзы
ашьақартә индустриа аҵарауаа аԥара ршәон,
ашьақари
агәы ачымазарақәеи, иара убас егьырҭ ачымазарақәеи рыбжьара иҟоу аидҳәалара рызхьамԥшырц,
насгьы уи аҭыԥан ашәах ахара адҵаразы. Убас, ауаа
аспециалистцәа рылабжьарақәа ирықәныҟәаны,
ашәах маҷны иҟоу аалыҵқәа рахь аиасра иалагеит.
Акра? Ашәах маҷны иҟоу аалыҵқәа рҿы
ашьақар еиҳаны иҟоуп, ашәах злоу аалыҵқәа раасҭа.
Зны-зынла бжьынтә еиҳаны ирҭоит,
ацәаҩа ацәыӡ азы.
Иҟалазеи уи нахыс ашәпара амҽхак?
Аха, 2021 шықәса агәазы инаркны 2023 шықәса агәазы
уи 40,3% иҟан.
Ашәах армаҷра иазку амҩақәҵарақәа анрыҭаз аамҭа аасҭа 2-тәи 1/2-тәи еиҳаны
. Еилкаауп, амҩақәҵара
хра злам. Убри аамҭазы, ашьақартә индустриа
еизҳауеит, насгьы уи мацара акәӡам
ахьанҭара ацәыӡра иазку миф. Ахыԥхьаӡара 17.
Ҳара ҳҟынтәи аӡәырҩы иаҳахьеит амш шьыжьыктәи акрыфара
бзиа ала алагара еиҳа
иԥсыҽу адиета аҿы ахьанҭара ацәыӡра иаанагоит ҳәа амиф. Ԥшьышьхатәи
акрыфара ацәхьаҵра зегь реиҳа ицәгьоу акы акәзаргьы
, уи
ҵабыргны ииашам, насгьы уи еиҳарак амзызқәеи
аизыҟазаашьақәеи реилаҩашьара иалҵшәоуп. Ари алабжьара рылаҵәара иалагеит
ҭҵаарақәа рацәаны ианырҵаз ашьҭахь, шьыжьык зфо
ауаа раасҭа рхьанҭара еиҳа ишырацәаз
. Аха аҵарауаа еиҳаны
адыррақәа ианҭырҵаауаз, еиҳа
иеилкаахон уи иаалырҟьаны иҟалаз
акоррелиациа шакәыз.
Аусура ма ашкол ахь инеиаанӡа шьыжьымҭанла шьыжьыла иҿыхоз ауаа рыфатәқәеи
рыԥсҭазаашьеи рҿы еиҳа ибзиоу аҟазшьақәа ирықәныҟәон.
Ԥшьымз ирылагӡаны 309-ҩык зықәрахь инеихьоу ауаа рыла имҩаԥгаз аҭҵаараҿы
аҵарауаа игәарҭеит
шьыжьык афара ахьанҭара анырра анаҭозар.
Гәыԥк иахыԥеит, егьи иахыԥом. Аха
аҵыхәтәан,
рыбжьара ҵакы змоу еиԥшымзаарак ыҟамызт. Иара
убасгьы зеро шьақәырӷәӷәара ыҟам шьыжьык афара
уметаболизм еиҳа ишыӷәӷәахо.
Иара убас акрыфара аамҭа амифқәа ртәы ҳалацәажәозар,
16-тәи акрыфара амиф ду еиҭаҵуеит,
амш зегьы аҩныҵҟа акрыфара хәыҷқәа рацәаны рыфара,
ҩба-хԥа крыфара дуқәа рҭыԥан, уцәеижь ацәгьахара иацхраауеит
. Агимнастикатә зал аҿы иҟоу агәыҵаҳәақәа еснагь
амчыбжь азы акрыфара рҽазыҟарҵоит, насгьы
3 сааҭ рышьҭахь акы афара шаҟа ихадоу иалацәажәоит, аха ишыҟаҵәҟьоу еиԥш,
уи шыҟоу азы ашьақәырӷәӷәара маҷуп
. Саиенттә хҳәаак аҿы
атема иазкны имҩаԥгаз ҭҵаара хадақәак анализ рзуит,
насгьы шаҟантә акрыфои шаҟа уцәеижь ацәыӡуеи рыбжьара ииашоу аидҳәалара ҳәа акгьы рзымԥшааит
.
Мамзаргьы, дара ишырҳәо ала,
ҭҵаарак ада,
гипоенергетикатә режимқәа рҿы ахьанҭара ацәыӡра акрыфара
лассы-лассы ишыԥсахуа азы шьақәырӷәӷәара ыҟам.
Убри аҟнытә, амла уанакуа акрыфара уацныҟәала,
уи
уара узы ииашоу абаланс акәхоит. Аҵыхәтәан,
амла уанакуам акрыфара ухы мчыла аҟаҵара, избанзар,
3 сааҭ ҵит, уара уцәеижь еизҳарҳарц азы хымԥадатәи мҩоуп
. Ахыԥхьаӡара 15. Абар ииашоу акы,
уара
уцәеижь ацәгьахара уанаҿу. Ухшыбаҩ еснагь ҳәа ҳҳәар ҳалшоит
уи аныҟауҵо уҿагыланы аус ауеит. Иара убасгьы
амҩақәа иреиуоуп уи tricks уара
уцәаҩа ацәыӡра ахықәкқәа рҿы ақәымҿиара,
уи ашьақар
ӡыҭратә формала ашәҟәы иҭанагаӡом. Ус анакәха,
асода еиԥш иҟоу акы аныжәуа, ашьақар ацҵаны
еиқәыршәоу, калориа рацәа змоу ажәтә, уи
калориа дуӡӡак еиԥш аус ауӡом, уи ауп
иҟалазгьы. Уара
ашьақар злоу ачысқәа уфозҭгьы, ухы-хшыбаҩ амш зегьы ашьақар
злоу ачысқәа маҷны иуфозар, уи азы ацхыраара ҟанаҵон
. Аха
аӡқәа рыла, уи ҟанаҵом. Ҳара
ҳзыӡырҩуа асода мацара акәӡам, уи
еилкаауп.
Агәабзиара азы ихәарҭоуп ҳәа узхәыцуа ашәырӡқәа рацәаны
ашьақар рацәаны ирымоуп. Иаҳҳәап, 12
унциа Кока-Кола 1.3 о шьақар аҵоуп. Аха
12 унциа Тропикана апырпыл ӡы
1,2 унциа шьақар аҵоуп. Еиӷьуп, аха
рацәак акәымкәа. Ауаа
лассы-лассы згәы рзымҭо ашьақар злоу даҽа ӡык, арыжәтә. Избанзар,
арыжәтә ҟаҵоуп
акрахмали иԥсабаратәу ашьақари еилаҵаны. Арыжәтә граммцыԥхьаӡа
бжь калориа аҵоуп.
Уи
абарменцәа миксерҵас рхы иадырхәо асодақәеи егьырҭ арыжәтә ҵаақәеи ҳәа акгьы ҳәаӡом. Иаҳҳәап,
аҩ шкәакәа ԥыҭрак аҿы 0,8 унциа
шьақаруп, насгьы 564 калориа ыҟоуп. Мышқәак рыҩныҵҟа ф-пакетк
сидр жәны
, ҳара агәыӷра ҳамоуп 32 чаитә гәыџь шьақар
шәдиета иацҵоит ҳәа. Healthline статиак аҿы
иануп, "Ашьақар злоу арыжәтәқәа
ҳаамҭазтәи адиета аҿы зегь реиҳа узыршәуа аалыҵуп
." Ахыԥхьаӡара 14. Уиаҟара узыршанхо
акы акәымкәа, ахьанҭара
ацәыӡра ахәҭақәа русура аазырԥшуа аҵарақәа заҵәык еиҳарак аԥара рзаԥҵоит
, иџьашьахәу, иџьашьахәу, урҭ ахәҭакқәа
ркомпаниақәа рхаҭақәа. Насгьы урҭ
аалыҵқәа ииашоу ахәшәқәа реиԥш еиҿкааны иахьыҟам азы
, урҭ аџьармыкьахь инеиаанӡа ишхәарҭоу шьақәдырӷәӷәар акәӡам
. Ҳажәа мацара уақәшаҳаҭымхан
. Ажурнал Obesity Journal
еиуеиԥшым 14
ахьанҭара ацәыӡразы ахәҭақәа рыла 315 ԥышәара мҩаԥнагеит. Урҭ иазгәарҭеит,
ахьанҭара ацәыӡразы ахәҭақәа реиҳарак рылҵшәа шьақәырӷәӷәара
маҷны ишыҟоу, мамзаргьы зынӡа ишыҟам. Ииашаҵәҟьаны,
еиуеиԥшым ацҵақәа шәарҭахар рылшоит
.
Афенил пропролиамин захьӡу ацҵақәа рҿы еицырдыруа хәҭак
ахьанҭара маҷк ма зынӡа ишыҟам, аха уи аамҭазы
агәҭынчымра, ацәа ақәымшәара, ашьа
ақәыӷәӷәара аизырҳара, насгьы агәаҟра ашәарҭара еизнарҳауеит
. Ахыԥхьаӡара 13. Актәи, ахолестерол
зегьы цәгьаӡам. Ииашаҵәҟьаны,
уеиқәхарц азы ахолестерол уҭахуп.
Уи ухәыцрақәа рыхьчара мацара акәымкәа
, уцәеижь уи
авитамин D ҟанаҵарц, насгьы
иаҭаху агормонқәа рацәаны иҟанаҵарц азы иаҭахуп. Убри азоуп акәтаӷьқәа,
зны-зынла
рыцәаԥшьқәа ахолестерол рацәаны иахьрылоу азы адемонцәа ҳәа изышьҭоугьы
, ииашаҵәҟьаны
иуфар улшо зегь раасҭа аԥсы зхоу амаҭәахәқәа иреиуоуп. Избан акәзар,
ахолестерол еиҟәшоуп
ахолестерол бзиа, HDL, мамзаргьы
алипопротеин ӷәӷәа, насгьы
ахолестерол бааԥс, ма LDL, мамзаргьы
алипопротеин ӷәӷәа ҳәа. LDL ҳәа изышьҭоу ахолестерол ауп, уи
ашьацҳәақәа ԥызкуеит, насгьы
анаҩс агәабзиаратә уадаҩрақәа узаанагоит.
Аха HDL ахолестерол
уцәеижь аҩныҵҟа иҟоу ахолестерол ацҵаны иҭанагалоит,
насгьы угәаҵахь инанагоит, уи
иаразнак уцәеижь иалнахуеит.
Акәтаӷь афара ахолестерол маҷк еизнарҳауеит
, аха иааизакны уи
анырра маҷны иамоуп. Избан акәзар, ари
ауаа реиҳараҩык иззымдыруа анаҩстәи иџьашьахәу фактуп
. Ахыԥхьаӡара 12. Аҵыхәтәантәи аҭҵаарақәа
иаадырԥшит ауаҩы ицәеижь аҿы иҟоу ахолестерол еиҳарак
агәаҵәа ишыҟанаҵо. Уи
ахолестерол злоу ачысқәа рыфара иахылҿиааӡом. Ишԥаҟанаҵо агәаҵәа
уи? Абзиа, зеиԥшла иуҳәозар, уи
аҟаҵара угәазҭанаҵоит транс-шьақарқәеи
иҭәу ашьақарқәеи ануфо, акы акәтаӷьқәа,
ҿырԥштәыс иаагозар, зеиԥшла илаҟәуп. Ус
анакәха, уара узы ицәгьоу ахолестерол афара акәӡам
, аха
ахолестерол аҟаҵара иацхраауа транс-шьақарқәа рыфара ауп
. Ус анакәха, изакәызеи транс-шьақарқәа?
Ибзиоуп, урҭ ачыс ҭзыжьуа аҵиаахәша ашәах
ӷәӷәақәа рахь еиҭаргоит,
рыалыҵқәа рыхәаахәҭратә аамҭа аизырҳаразы, насгьы
ртекстура рыԥсахырц азы. Урҭ еиҳарак
ирыԥшаауан еиҳа аус здызкылаз иӡу, ичаху
амаҭәахәқәа рҿы. Иара убас ҳара иаҳҳәоит иԥшаан ҳәа, избан акәзар
ажәабжь бзиа транс-шьақарқәа
убриаҟара ирзеицәоуп ҳәа иԥшаан, атәылақәа жәпакы уажәы
урҭ мап рцәыркит. 2015 азы FDA иаҳәеит
транс-
шьақарқәа шшәарҭадам ҳәа уаҳа ишрыдыркыло. Урҭ иара убасгьы ирыларҳәеит
2018 шықәса аиун мза 18 ашьҭахь урҭ уаҳа ачыс иацҵатәым ҳәа, урҭ ҭзыжьуа ахархәарак ашәарҭадара шаҵоу азы
агәра узырго
аҵаратә шьақәырӷәӷәарақәа ааимырԥшыр
. Акәтаӷьқәа ртәы ҳалацәажәозар, аномер
11. Акалориақәа рыԥхьаӡара
ахьанҭара ацәыӡраҿы ицхраауеит ҳәа ишьақәырӷәӷәоуп, аха уи
иацҵаны аус рацәаны иацуп. Афатә ахьанҭара,
ахә аԥшаара,
апорциақәа рыԥхьаӡара. Изҭахыда алџебра ҟаҵара
шьыбжьхьафараан? Убри аҟнытә,
акалориақәа рыԥхьаӡара уҟәышымзар, еиҳа иеиӷьу
амш зегьы иалагӡаны иуфо апротеин аизырҳара ауп. Аҵарақәа иаадырԥшуеит
апротеин афара автоматла калориа аԥкра ахь инагоит,
избан акәзар уи џьашьахәыла
иҭәуеит, амш зегьы ачҳара еиҵнахуеит
, насгьы
иуҭаху анытриентқәа рыла иҭәуп. Ииашаҵәҟьаны, апротеин аизырҳара иамоу
алҵшәақәа ирызкны еиҳаны аҵарақәа ҭыҵуеит
, уи ацәеижь аԥсыҽхаразы
иреиӷьу амҩақәа иреиуоуп ҳәа угәы иаанагоит
. Ҭҵаарак иаанарԥшит,
апротеин рыдкылара 30% рҟынӡа изырҳаз ауаа
12 бжьышәҭак рыла бжьаратәла 11 lbs рцәыӡит. Даҽаӡәы игәеиҭеит
еиҳаны апротеин афара амгәа ашьақар шмаҷхо,
авидео аҿы актәи азҵаара аҭак ҟаҵо, насгьы
уи иацны ачымазарақәа рызцәырҵра алшара шмаҷхо.
Аха иҟоузеи уи аҭыԥан
удиета зынӡа иалухырц азы ачыстә гәыԥ алхра
? Аҵыхәтәан, лаҟәу акарб диета
зегьы гәыԥжәара, ииашоума? Ааи, уи
10-тәи аҭыԥ ааннакылоит. Ажәабжьқәа рхықәкқәа рҿы есымчыбжьа
ачыс ҿыц ма ачыс
гәыԥк ашәпара азы ахара рыдҵоит. Акәтаӷьқәа ракәзаргьы,
ахәша ракәзаргьы, акәац ҟаԥшь ракәзаргьы, аха ашәпара
епидемиак аҳасабала ианалагаз 1980-тәи ашықәсқәа рзы ауп,
ауаа абиԥарақәа рыҩныҵҟа абарҭ ачысқәа анырфоз ашьҭахь
. Уара ушьтәа афиле ма
уча иаалырҟьаны
уцәгьаны уҟанаҵаӡомызт. Апроблема еиҳарак
иахьатәи аус здууа ачысқәа ирыдҳәалоуп. Урҭ рҟынтәи аӡәырҩы урҭ
уршьцыланы уҟарҵарц азы иҟаҵоуп
. Агәабзиарахьчаратә Милаҭтә Институт
аҭҵаара мҩаԥнагеит, уаҟа
ауаа ргәыԥк еиҳа
аус зду ачысқәа рыла адиета рырҭеит, даҽа гәыԥк
еиҳа имаҷны аус зду ачысқәа рыла адиета рырҭеит. Аԥхьатәи аконсервақәа рҿы
иҟан аконсерватә равиоли, аҳот-
догқәа, ататер-тотқәа реиԥш иҟоу амаҭәахәқәа,
шәабдуцәа ахаангьы рҿы иҭарымҵоз
. Аҵыхәтәантәи ачысқәа рахь иаҵанакуан
ашьтәа ӡны, иӡыз аԥсыӡ, асалаҭ реиԥш иҟоу ачысқәа
. Аӡәгьы иџьеишьаӡом,
4 бжьышәҭак рыҩныҵҟа, еиҳа аус зду
адиета абжьаратәла 2 lbs
ахьанҭара ацҵара аанарԥшит, аха еиҵаны
аус зду адиета иахҟьаны 2 lbs
ахьанҭара ацәыӡит, еиҵаны ирфоз акалориақәа рзы
. Иахьа ачыс ҭзыжьуа
ирыԥшааит рыхәҭаа,
еиҳарак ачыс бааԥс,
ауаа рыхшыбаҩ допаминла иҭәырц азы амҩақәа. Убри аҟынтә, амцхә
акрыфара аконтроль зегьы ацәыӡуеит, избанзар ухы еиҳаны
уи аҳамҭа аҭахуп,
амла иакуа-иамкуа ҳәа ахшыҩзышьҭра аҭара аасҭа.
Гарвардтәи амедицинатә школ имҩаԥнагаз ҭҵаарак иаанарԥшит,
наркотикқәа ламысда рхархәара иадҳәалоу анеуробиологиатә мҩақәа
акрыфарагьы шрыԥсахуа. И.е. уара
ачыс, еиҳарак ачыс
ҽеимқәа,
наркотикқәа урышьцылар шалшо еиԥш, уршьцылар ауеит. Насгьы уи
еиҳарак ахаара зҵоу ашьцылара акәзаргьы, уи
еиԥшҵәҟьа уԥсы ҭазырхаша ашьцылара акәзаргьы алшоит. Еснагь иҟоуп ирацәаны
иҵәаху амҩақәа уара уфатә аус адулара.
Ажәба, арыц шкәакәақәа арыц зегьы раасҭа еицәоуп,
избан акәзар урҭ рыцқьоуп.
Насгьы ҳара иаҳҳәаӡом урҭ классуп ҳәа. Уи
аҭыԥан, ажәла шкәакәақәа шкәакәоуп, избанзар
урҭ уԥынҵахь инеиаанӡа, заводк
урҭ рҟынтәи аҟәыдқәеи ахәаҷа-
маҷақәеи рыцны, ажәлақәа рыбжеиҳарак
ацәаҵәи ахәшәқәеи рыцны ирыцрыхит. Уи
афатә еиҳа ирласны иухәоит, аха
уи иаанагоит
уи ацәаҵла ду шҳамоугьы. Уи аҭыԥан,
уара еиҳаны агликоза еиҳа
ирласны иуоуеит, ушьақар еизҳауеит.
2023 ашықәс азы имҩаԥгаз ҭҵаарак иаанарԥшит
еиҳаны ицқьоу ажәла зфоз ауаа
еиҳаны рычмазаҩра шрызҳауаз. Аха, даҽа ганкахьалагьы,
арыцқәа зегьы амлакра
еиҳа аамҭа иацхраауан. Убри аҟнытә,
абрынџь шкәакәа ма абрынџь каҳуа ма ача
шкәакәа ма ачашьа рыбжьара алхра шәымазар,
еснагь ашкәакәам авариант шәхы иашәырхәала. Уара
агәабзиара умазарц ма уԥсыҽхарц уҽазыушәозар, аа-тәи аҭыԥ аҿы,
аԥсыбаҩ ацәгьахара зҽазызшәо ауаа
зегь раасҭа адиетаи абаҩрҵәыреи роуп изызку,
уи иаанагоит
зегь раасҭа ихадоу ацәа рцәыӡыр шалшо. Уи
иадҳәалоу ацәа иазку азанааҭтә еилазаарақәа
иаадырԥшит, абжьаратәи ауаҩы
дыцәаны хынтә еиҳаны ашәпа шицәыӡуа,
телевизор дахәаԥшуа аасҭа, еиҳарак уи зыхҟьо
РЕМ ацәа иахылҿиаауа акалориақәа роуп. Аха уи мацара акәӡам
ацәа
ауаа рычмазаҩра зыцхраауа. Избанзар,
уахынла ибзианы ацәара
ҳгормонқәа жәпакы еиҿнакаауеит, уахь иаҵанакуеит ҳанҭәу ҳзырбо алептин,
насгьы
ачҳара еиззырҳауа агреин.
Journal of Clinical Endocrinology
and Metabolism излаанацҳауа ала, 6 сааҭ раҵкыс уаныцәо, уи
уцәеижь аҿы иҟоу алептин амҽхак еиҵнахуеит, убри аҟынтә
угәы ҭәны ухы убара уцәыцәгьоуп. Уи адагьы,
агреин еизнарҳауеит,
еиҳаны акрыфара уҭаххоит. Иҟалап, убри азоуп
17,000 кореиатәи зықәрахь инеихьоу рыбжьара имҩаԥгаз ҭҵаарак
иаанарԥшыз, ацәара сааҭ кьаҿқәа рыла
ашьақар амасса аизырҳара,
зеиԥш ашәпара, насгьы амгәа ашәпара еизҳарҳар шалшо
18-70 шықәса зхыҵуа кореиатәи зықәрахь инеихьоу рҟны.
еиҳа икьаҿу
абаҩрҵәыра амш ашьҭахь, насгьы
7 сааҭ ҭәны абла хҩаны аиура.
еиҳарак избанзар абжьбатәи аҭыԥ аҿы
еиҳаны акәымкәа, маҷк аус аутәхар ауеит.
Уажәы, уи контраинтуитивтәушәа убар алшоит. Иахьынӡауҭаху
уцалар еиӷьӡами?
Аха Америкатәи афизиологиатә журнал аҿы имҩаԥгаз аҭҵаара
иаанарԥшит,
ҽнак 30 минуҭк рыла абаҩрҵәыратә зал ахь ицо ахацәа,
13 бжьышәҭак рыла 100% еиҳаны амч шырбылуа,
ҽнак ала 60 минуҭк абаҩрҵәыра зуаз раасҭа. Насгьы ҳара иаҳдыруеит шәара шәшазхәыцуа
, мап, ари
20 минуҭк аус зуаз, насгьы
егьырҭ 40 минуҭк рҭелқәа рылаԥш рықәҵаны,
аҟәардә аҿы аҭыԥ аанызкылоз ауаа рыламызт. Урҭ ауаа
закәанла 60
минуҭк аус зуаз ракәын. Ишԥалшо уи?
Аҵарауаа агәра ргоит, ауаа абаҩрҵәыратә
зал аҿы аамҭа кьаҿк анрымоу
, рыԥсы еиҳа ишыӷәӷәахо, уи
ргәы еиҳа ирласны еиҵасуеит ҳәа.
Даҽа ганкахьалагьы, абаҩрҵәыратә зал аҿы аамҭа рацәаны анумоу,
еиҳа
имариоу абаҩрҵәыратә усқәа рыҟаҵара еиҳа аамҭа ақәурӡуеит, убри аҟынтә
асааҭ зегьы ухы иаурхәар улшоит. Насгьы
ахьанҭара ацәыӡра ианалацәажәо, уи мацара акәӡам абаҩрҵәыра
иадҳәалоу азҵаара. Ахԥатәи,
абаҩрҵәыра уцәеижь уцәыӡуам.
Ари еилагоуп. Абаҩрҵәыра
акалориақәа рбылуеит. Ишԥалшо акалориақәа рыбылра уцәеижь
ацәгьахара? Аха, раԥхьа
ажәабжь бзиа. Абаҩрҵәыра угәабзиаразы даара ихадоуп
, иҟалалакгьы. Ауаҩы иидыруа
зегьы рзы ашәарҭара армаҷра,
аканцер, агәы
ацәыхьчара инаркны агәалаҟазааратә еилахәарақәа рҟынӡа. Уи адагьы,
диета ҟауҵозар, насгьы уажәнатә
уцәеижь ацәыӡуазар, уи аамҭазы аусура иуцхраауеит
иуцәыӡуа ашәпа
акәымкәа, ацәеижь ацәеижь, еиҳарак
ацәеижь ацәеижь. Аха зегьы рҿы, аха еиҳа
ихьанҭоу аҭагылазаашьақәа рҿы, уи
ахьанҭара ацәыӡраҿы ацхыраара ҟанаҵом.
Луизианатәи Ауниверситет аҟынтәи адоктор Тимоти Черч 6 мзы рыҩныҵҟа
шәҩыла ацәеижь ацәгьара змаз аҳәса рҿы аҭҵаара мҩаԥигеит
, урҭ
ԥшь-гәыԥкны еихшаны. Гәыԥк
зынӡа ирылымшеит. Аӡәы
чмазарак 72 минуҭ, ахԥатәи 136
минуҭ, аҵыхәтәантәи агәыԥ
194 минуҭ,
3 сааҭки бжаки раҟара.
Аҵара анҵәамҭазы, иара игәеиҭеит, еиуеиԥшым агәыԥқәа рыбжьара
ахьанҭара ацәыӡраҿы еиҳау еиԥшымзаарак шыҟамыз
, уи
даараӡа иџьашьахәын
аҳәса рзы, урҭ
мчыбжьык ахьтә 3 сааҭи 1/2 сааҭи рыла аус руан.
Уи аҵара мацара акәӡам
алҵшәа аазырԥшыз. Ишԥалшо уи?
Амедицинатә ҭҵаарадырратә хеилак аҟынтәи адоктор Сьузан Џьеб
илҳәоит, теориала
абаҩрҵәыра еиҳаны акалориақәа рыцәцара шахәҭоугьы,
ауаа реиҳараҩык ирзеилымкаауа аҵкыс еиҳаны абаҩрҵәыра ҟауҵароуп,
500 калориа еиҳаны рыцәцара азы
2 сааҭ еиҳаны абӷьыжә аныҟәара ауп.
Уи ҩ-донатк раҟара ауп. Уара
Майкл Фелпс ма Симона Байлс
ррежим ақәныҟәаны Олимпиатә ҩаӡараҿы уҽазыҟауҵозар, ааи, ааи, уҽазыҟаҵарақәа
уԥсыҽхар ауеит. Аха
зегь раԥхьаӡа иргыланы, ауаа реиҳараҩык
ус еиԥш иҟоу аамҭеи амчи
рнапы ианӡам, избан акәзар аусуразы аԥара зауа маҷҩуп
. Аҩбатәи, ауаа
абаҩрҵәыра ашьҭахь акомпенсациа ҳәа изышьҭоу акы ҟарҵоит. Урҭ еиҳарак
рхы рзыршьоит ибзиоу
абаҩрҵәыратә сеанс азы, мамзаргьы
абаҩрҵәыра ашьҭахь еиҳа амла иакуеит, насгьы
еиҳаны акрырфоит. Зны-зынла
аҵарауаа игәарҭеит
аус зуаз ауаа амш зегьы рзы еиҳа имаҷны рхы шымҩаԥыргоз,
насгьы иааԥсаны ишыҟаз. Уи иаанагоит
ауаа реиҳараҩык рзы аусура иацҵаны ирцәырҵуа акалориақәа зегьы
рцәыӡуеит.
Уажәгьы
угәабзиара азы уҽазыҟауҵароуп. Аха ухықәкы хадас
иҟоу ахьанҭара ацәыӡра акәзар, адиета аныҟәгара ауп амҩа
. Ахәбатәи, ауаа
рцәеижьтә мзызқәа рзы рычмазаҩра рцәыӡуеит, аха
уара
ушәпазар ма ӷәӷәала ушәпазар,
ухшыҩтә гәабзиаразыгьы ибзиоуп. Иара убасгьы
зегь рыла уцәеижь еиӷьны иубоит, убри аҟынтә
уара еиҳагьы ацәанырра умоуп, аха ииашаҵәҟьаны
аневрологиатә ҟазшьала. 2013 ашықәс азы Швециа имҩаԥгаз ҭҵаарак
иаанарԥшит зықәрахь инеихьоу аҳәса
ргәалашәаратә тестқәа рҿы рбаллқәа шеиӷьхаз, бжьымшы рыҩныҵҟа
рчымазара ацәыӡразы аплан аныҟарҵа ашьҭахь.
Аҵарауаа рыԥшаарақәа рышьақәырӷәӷәаразы урҭ аҳәса
рыхшыбаҩ аныҭырҵаа, урҭ
агәынкылара ашьақәгылара ацентр аҿы еиҳаны аусура аадырԥшит,
насгьы ахьанҭара
ацәыӡра ауаа рыхшыҩтә
гәабзиара иаанаго анырра агәынкылара анҭыҵ еиҳа
ихьанҭоу ачымазарақәа рахь ицоит. Аԥсыцәгьара зыхьчо
аҳақьым доктор Кристен Баиер илҳәоит
аклиникатә ҭҵаарақәа ишаадырԥшуа ала,
адепресиеи
агәҭынчымреи рситомақәа рыхгаразы адиетаи абаҩрҵәыреи шхадоу. Урҭ Альцгеимери Паркинсони
реиԥш иҟоу анеуродегенеративтә чымазарақәагьы рԥырхагоуп, мамзаргьы ирԥсыҽуеит
.
JAMA network open аҿы имҩаԥгаз даҽа ҭҵаарак иаанарԥшит,
40% зықәрахь инеихьоу рҟынтәи
абериатриатә хирургиа ашьҭахь акогнитивтә тестқәа рҿы еиҳа еиӷьны рхы шымҩаԥыргоз.
Аахәаҩ иеиԥш иҟоу аҳақьымцәа агәра ргоит, апроблема
ахшыбаҩ аҿгьы иҟало ашәпара иахылҿиаауа аԥхҭра ауп ҳәа.
Анеуроинфламациа
ахшыбаҩ аҿы иҟоу аматериа шкәакәеи ашкәакәеи аԥсахуеит, ауаа
ргәалашәара ҿыцқәа рышьақәгылара,
ргәалашәарақәа ргәалашәара рылшара армаҷуеит, насгьы адеменциа аиура ашәарҭара еизнарҳауеит
. Аха ажәабжь бзиа ҳәа акгьы ыҟам,
аԥсахрақәа рырхынҳәра ауеит. Аҳақьым Баиер
иазгәеиҭоит, аӡәы ицәеижь ацәгьахацыԥхьаӡа, аметаболизмтә
синдром еиҭасуеит, насгьы
аҵәыҵәра аҩаӡара еиҵахоит, ахшыбаҩ
аметаболизми амитохондриалтә функциеи
шеиӷьхо. Аԥшьбатәи аҭыԥ аҿы, шәгәы иаанагар ауеит
ацәаҩа змоу ауаа мыцхәы акрырфоит ҳәа, избанзар
урҭ ачыс агьама
еиҳа ирныруеит, аха аҵарақәа
иаадырԥшуеит егьырҭ ртәы. Ауаа
рычмазаҩхацыԥхьаӡа, ргьама абаҩқәа
иааиуа агьамақәа рзымчҳауеит. Корнеллтәи
Ауниверситет аҿы аҳәынаԥқәа ирызкны имҩаԥгаз ҭҵаарак аҿы гәыԥк
иаабац адиета рҿарҵон, даҽа гәыԥк рзы
урҭ рычмазаҩра ҟазҵоз адиета рҿарҵон, уи
аҳәынаԥқәа рзы ихәымгоу ак акәны иҟоуп. Аха
аҵарауаа еиҳагьы еицәаны иҟарҵеит. Урҭ
аинтерес зҵоу акы рыԥшааит.
Аҳәынаԥ ҟәазқәа ргьамабаҩқәа маҷны ирыман.
Аҵарауаа уи зыхҟьо ииашаҵәҟьаны ирзымдыруазаргьы
, урҭ ргәы иаанагоит, уи
ТНФ альфа ҳәа изышьҭоу аинфламатортә хәыцрақәа рыҩаӡара ҳаракқәа ирыдҳәалазар ауеит, уи
ахәыцрақәа рыԥсреи рыҿыцреи иаԥырхагоуп, агьама
абӷьыцқәа рыҿыцрагьы уахь иналаҵаны. Убри аҟнытә,
аҳәынаԥ ҟәазқәа ргьама рцәыӡуан,
ҿыцқәа ҿыцқәа раԥҵара аасҭа.
Аха даҽа ҭҵаарак иаанарԥшит агьама
ацәаныррақәа рыԥсахра ганкахьала мацара ишыҟамло
. Стенфордтәи Ауниверситет аҭҵаара иаанарԥшит,
бериатриатә хирургиа зызуаз ачымазцәа рҟынтәи 87%
аоперациа ашьҭахь ргьама аҽаԥсахит ҳәа. Даҽа ҭҵаарак аҿы агәыҩбара аадырԥшит
ачысқәа зегьы рҿы агьама аԥсахра ыҟоума, мамзаргьы ашьақар злоу ачысқәа
ауаа рыфатә ргәаԥхарақәа рыԥсахуама ҳәа.
Лестер Роиалтәи ахәышәтәырҭа иаанарԥшит,
абериатриатә хирургиа зызуаз ачымазцәа рҟынтәи 75% рҟынӡа
аоперациа ашьҭахь еиуеиԥшым ачыс хкқәа ргәаԥхара иаҟәыҵит, еиҳарак акәаци аӡи.
Ишыҟазаалакгьы, ахьанҭара ацәыӡра
афатә агьама бзианы,
насгьы еилахәо амҩақәа рыла ианыруеит,
ауаа ргәы иаанаго аҵкыс еиҳаны. Ахԥатәи, аӡыржәра ӡыла
аҟазаара мацара акәӡам
, аха уи азыгьы даара акраҵанакуеит
. Уи ииашаҵәҟьаны
ахьанҭара ацәыӡразы амыруга ду аҳасабала аус ауеит.
Аӡы ашьақар ацәыӡраҿы ицхраауеит еиуеиԥшым
амзызқәа рзы. Актәи, уи зегь реиҳа аԥсы
зхоу, насгьы зерокалориа злоу иужәыртә иҟоу амаҭәахәқәа иреиуоуп
. Ҽнак зегьы аӡы ужәуазар
, уи
еиҳа ишәпаны, еиҳа иузеиӷьым акы ала иуԥсахуеит
, иаҳҳәап, асода ма ашәырӡқәа. Аҩбатәи,
аӡы ацҵара уцәеижь
зегь рыла еиҿкааны аус ауеит, амлакреи
ачысхшареи еиқәзыршәо агормонқәа раартрагьы уахь иналаҵаны. Аӡы ацәеижь ацхраауеит
ашәах аиҟәгара, ари апроцесс алиполиз ҳәа иашьҭоуп,
насгьы уи аенергиа аҳасабала ахархәара иацхраауеит. Убри аҟнытә,
аӡы анузымхо, уцәеижь ашәах
еиҟәнахуам. Иара убас,
акрыфара аламҭалазы аӡы зжәуа ауаа ргәы ҭәуеит,
избан акәзар зны-зынла ауаа аӡы ацәыӡра амла ҳәа ирыԥхьаӡоит
,
аӡы акәымкәа, ачыс аҟынтәи аӡы роуеит ҳәа агәыӷра рымоуп.
Аҩбатәи, ацәаҩа ацәыӡразы, ауаа
ирфо рхы ақәдыршәоит, насгьы
ишырфо азхьаԥшра рхашҭуеит.
Адиетологцәа рыклиентцәа рзы абжьгара ҿыц рымоуп
. Ухы
еилаго акрыумфан. Ателевизор ахәаԥшра акәзаргьы,
улаптоп аҿы аусура акәзаргьы, ма
утелефон аҿы ақәӡаара ахәаԥшра акәзаргьы, ухшыҩ еилаԥсаны акрыфара акрыфара
хымԥадатәи мҩоуп.
Ауаа ргәы анҭәу аамҭазы асигналқәа роуеит
, аха урҭ даара
иҵаулоуп, насгьы рыцәцара мариоуп.
Умгәа иаҭаху зегьы ҟанаҵар алшоит,
амш азы иҟаҵоу ҳәа уеилнаркаарц азы. Аха зегь реиҳа бзиа
иубо ашоу асезон афинал уахәаԥшуазар,
уцәеижьтә дыргақәа зынӡа урызхьамԥшуеит.
Актәи, угәабзиаратә гуру
иуеиҳәазар ауеит, аселлери еиԥш иҟоу ачысқәа
уцәеижь шрыцқьо, избанзар урҭ
рыҟаҵаразы еиҳаны амч рҭахуп, урҭ рыҟны
иҟоу акалориақәа раасҭа. Аха аҵарауаа ргәаанагарала,
негативтә калориа змоу ачыс аҟазаара
зынӡа ҵакыдоуп. Аселлери,
агрейпфрут, аброкколи реиԥш иҟоу ачысқәа, еиҳарак,
негативтә калориа рсиаҿы иҟоуп. Аха
урҭ ачысқәа
егьырҭ амзызқәа рзы иуфар бзиоуп, аха
урҭ
рыфара мацарала акалориақәа уцәыӡуам.
Акрыфареи адиететикеи ракадемиа аҿы имҩаԥгаз ҭҵаарак аҿы
аселлери рҿарҵеит аҟәаҟәа змоу
аџьнышқәа, урҭ ҳара иҳаиԥшу
ахәышәтәратә системақәа рымоуп, насгьы иаанарԥшит
урҭ 33% акрыфара акалориақәа рхы иадырхәоит
ахәышәтәразы, даҽа 43% рхы иадырхәоит,
ҳара иаҳзымдыруа амҩақәа рыла,
убри аҟнытә рцәеижь 4% ркалориақәа рыла 2 еиқәдырхоит
. Даҽакала
иуҳәозар, урҭ хымԥада акалориақәа дырҳаит
аселлери рыфара аҟынтә.
Аселлери анырфо аамҭазы ацәаҩа ацәыӡразы амҩа заҵәык ауп,
уи зегьы иуфозар, избан акәзар уи
калориа маҷны иҟоу ачыс ауп, аха уи адиета ҳара ҳзы ҳгәы
иҭаҳҵаӡом, избан акәзар
аҵыхәтәан уара даҽа
амчхара ахыҵхырҭақәеи ачыстә гәыԥқәеи уҭаххоит. Иара убас зегьы
раасҭа ихадоу,
есыҽны, есыҽны аселлери мацара адиета ухы
уҭнарҟьар алшоит. Уажәшьҭа игәашәҭ абаҩрҵәыра уаналаго
уцәеижь иахьуа.